سایت خبری تحلیلی 19دی آنلاین

فرهنگ شهروندی و پایداری حیات اجتماعی

استمرار و پایداری حیات اجتماعی، سیاسی و فرهنگی شهر، در گرو انسجام و همبستگی بین اجزاء و عناصر سازنده آن است. و بی شک مدیران شهری، برای مشارکت و همراهی مردم در اجرا و پیشبرد اهداف و برنامه‌ها، می‌بایست با ترویج و گسترش فرهنگ شهروندی به این مهم دست یابند.

 سعید عباسی

saeedabbasisarvi@gmail.com

 

”اَ شَم شِ چیست؟“. این اظهار نظر یک مکانیک قمی، بعد از نگاه کردن به موتور ماشین است. به این معنی که ایراد از شمع ماشین است!

 

این لطیفه، واگویۀ بخشی از لهجه مردم قم است که یکی از اجزای تشکیل دهنده فرهنگ این اقلیم و اجتماع انسانی است. اصولا در شکل‌گیری یک فرهنگ، عوامل مختلفی نقش دارند که همین عوامل، در دیگر بخش‌های فرهنگی نیز دخالت دارند.

 

رشد شهرنشینی و صنعتی شدن جوامع شهری بدون درنظر گرفتن فرهنگ آن اقلیم، مشکلات گسترده‌ای را در شهرها به وجود آورده است. امروزه یکی از کارآمدترین ساز و کارهای مدیریت شهری برای رسیدن به مناسبات اجتماعی مطلوب و کاهش هزینه‌های وارده بر شهر، توجه و برنامه‌ریزی برای ارتقای فرهنگ و اخلاق شهرنشینی در بین شهروندان است.

 

شهر قم، با تنوع فرهنگی بالا به سبب مهاجرت بخش زیادی از روستانشینان و مهاجرین شهرهای مختلف و مبلغین امور دینی و افراد مقیم کشورهای گوناگون، دچار دگرگونی‌ها و تغییرات زیادی شده است. از یک سو تشکیل و تجمع فرهنگ‌های مختلف در یک محدوده شهری را شاهد هستیم و از یک سو عدم برنامه‌ریزی و توجه به آشفتگی فرهنگ بومی یک شهر را، که لازم است با نگاه و توجه عالمانه به این امر، از یک تهدید جدی، فرصتی مناسب فراهم کرد.

 

بطور مثال در یک منطقه از شهر می‌توان ساکنین و بومیان اصیل را در کنار ساکنین و بومیانی (که با حفظ مراودات و زندگی روستایی خود) به شهر مهاجرت کرده‌اند، یافت. یا در مناطقی می‌توان مهاجرین دیگر استانهای کشور را مشاهده کرد که هریک با گستره جمعیتی و فرهنگی قابل توجهی، محلات مختلفی در آن مناطق را شکل داده‌اند. و همچنین است، مناطقی که بصورت گسترده، با پوشش جمعیتی افراد مقیم شکل یافته اند.

 

اما آنچه حائز اهمیت است، اینکه، هر یک از این فرهنگ‌ها کمتر توانسته‌اند بر یکدیگر دارای اثر باشند. و بیشتر بصورت جداگانه، دارای پایگاه و گستره اثرگذاری در جوامع و مناطق خود هستند. این گسست و شکاف، چنانچه به مشارکت شهروندی و تبادل فرهنگی ارتقا نیابد، حتمن مشکلاتی را رقم خواهد زد. نمونه‌هایی از قبیل شهر کرج و تهران از این جمله‌اند.

 

نقش مدیریت شهری در فرهنگ شهروندی و یکپارچگی فرهنگی برای وحدت سرزمینی در اینجا بخوبی خود را نشان می‌دهد. شهرداری‌ها بواسطه وظایف قانونی و سرمایه مردمی که در اختیار دارند، و نیز گستره امکانات و مسئولیت‌ها، با ایجاد معاونت‌های اجتماعی و سازمان‌های فرهنگی هنری در صدد رفع این نیاز شهری برآمدند.

 

از آنجایی که مردم در فرهنگ‌هاي مختلف، گرايش به حفظ آيين‌ها و هويت بومي خود دارند و چندان تمايلی به آموختن فرهنگی تازه‌ را ندارند و اين امر می‌تواند زمينه عدم تسامح و بروز ناهنجاری و آسیب‌های اجتماعی را شامل گردد، شهرداری‌ها می‌بایست، آگاه‌سازی عمومی و ایجاد و ارتقای فرهنگ شهرنشینی، گسترش شهروند مداری و آموزش شهروندان در زمینه‌های مختلف را در دستور کار خود داشته باشند.

 

عدم پیوست فرهنگی طرح‌های مختلف کلانشهر قم (به اذعان اعضای کمیسیون فرهنگی شورای شهر) و عدم وجود برنامه مشخص و هزینه کرد صحیح در سازمان فرهنگی هنری شهرداری (به اذعان شهردار قم) و عدم ساختار مناسب سازمانی و بازوهای کارآمد در معاونت اجتماعی و بویژه سازمان فرهنگی هنری شهرداری (به گفته کارشناسان) آشفتگی و عدم تاثیرگذاری در این حوزه را رقم زده است.

 

وجود تنها 4 فرهنگسرا برای جمعیتی بالغ بر یک میلیون نفر (با توصیفی که از جمعیت متشکل آن بیان شد) در کنار عدم مطالعه و برنامه‌ریزی دقیق برای چنین اجتماعی، نه تنها هدر رفت بودجه‌ و امکانات را به همراه دارد که پیامدهای ناگواری را نیز در پی خواهد داشت. و باید هرچه زودتر برای آن تدبیری اندیشیده شود.

 

گسترش سرسام آور زندگی آپارتمان نشینی در شهر هر روز بیشتر می‌شود اما آموزش فرهنگ شهروندی که در نحوة ارتباط فرد با فرد و با جامعه معنا پیدا می‌کند و زیست مسالمت جویانه با رعایت حقوق فردی و جمعی را به نمایش می‌گذارد، جایش هنوز خالی است.

 

باید توجه داشت که فرهنگ شهروندی را با تشکیل یک ستاد و برگزاری جلساتی در شورای شهر، بدون خروجی مشخص و بررسی میدانی نقاط ضعف‌ و قوت آن نمی‌توان رقم زد.

 

استمرار و پایداری حیات اجتماعی، سیاسی و فرهنگی شهر، در گرو انسجام و همبستگی بین اجزاء و عناصر سازنده آن است. و بی شک مدیران شهری، برای مشارکت و همراهی مردم در اجرا و پیشبرد اهداف و برنامه‌ها، می‌بایست با ترویج و گسترش فرهنگ شهروندی به این مهم دست یابند.

telegram 19dey.com
شامل تصویر کد امنیتی به صورت CAPTCHA.

اخبار مرتبط

شبکه خبری

نسخه قابل چاپ:
تعداد نظرات: 0
همه مطالب تاریخ: ٢٣-٠٩-١٣٩۵, ١٢:٢۵

   

پر مبحث ترین ها