سایت خبری تحلیلی 19دی آنلاین

چاووشي خواني؛ سنت زيبايي که در قم در حال فراموشي است

چاووشي خواني براي زائران در هنگام رفتن يا بازگشت از سفر حج و عتبات عاليات از جمله سنت‌هاي زيبايي است که در پس بزرگي شهرها و رواج زندگي مدرن امروزي به فراموشي سپرده شده و در حال حاضر اين رسم ديرينه تنها در برخي از روستاها و محلات قم اجرا مي‌شود.
چاووشي خواني در قم همانند بسياري از نقاط ديگر ايران از گذشته‌هاي دور در بين مردم مرسوم بوده است و در حال حاضر نيز به صورت پراکنده تنها در برخي از روستاها و محلات قم در هنگام مشايعت زائر براي تشرف به سفر حج يا در زمان بازگشت و در استقبال از زائران اين سفر معنوي انجام مي‌گيرد.
آنچه در مراسم چاووشي خواني در برخي از روستاهاي استان قم ديده مي‌شود به اين صورت است که هنگامي که زائران مکه مکرمه يا عتبات عاليات مي‌خواهند عازم اين سفر روحاني شوند، دوستان و آشنايان به بدرقه آنها مي‌روند و شخصي که چاووش خوان است را همراهي مي‌کنند و به اين مراسم که نقش زيادي در ايجاد فضاي معنوي، ارتباط صميمي و نزديک بين اهل خانواده، فاميل و همسايگان، تقويت باورهاي ديني و اعتقادي و... دارد مراسم چاووشي مي‌گويند که در زبان عاميانه مردم قم به چوشي کردن معروف است.
مراسم چاووشي در هنگام بازگشت زائر از سفر حج به عنوان استقبال يا پيشواز از او نيز اجرا مي‌شود که البته اين مراسم در قم مرسوم تر از چاووشي در زمان رفت است.
در گذشته‌ها به دليل کوچکي و خلوتي شهر و روستاها و وقت آزاد مردم، مسير حرکت در مراسم چاووشي، مسير طولاني‌تري در نظر گرفته مي‌شد اما امروزه به دليل گسترش و شلوغي شهرها و روستاها و مشغله زياد افراد، اين مسير بسيار کوتاه و تنها از سر کوچه محل زندگي زائر تا درب منزل او در نظر گرفته مي‌شود.
در هنگام مراجعت زائر به خانه‌اش چاووش خوان اشعاري در مدح اهل بيت(ع)، ائمه بقيع، رسول ا...(ص)، دعا براي قبولي زيارت، عاقبت به خيري و دعا براي تشرف بقيه مشتاقان و چشم انتظاران به اين سفر روحاني مي‌خواند تا زائر به درب خانه برسد و وارد خانه شود.
حاج حسين رمضاني اعتدالي، يکي از پيرغلامان و مداحان با سابقه اهل بيت(ع) در مراسمات مذهبي از جمله چاووشي خواني در قم، در خصوص برخي از اشعاري که در مراسم چوشي در هنگام مراجعت زائر از سفر بيت‌ا... الحرام خوانده مي‌شود در گفت‌و‌گو با خبرنگار ما گفت: اشعار زيادي در اين خصوص خوانده مي‌شود که از جمله آنها مي‌توان به چند بيت زير اشاره کرد؛
براي آمدن زائران بيت‌ا...
چه تهيه‌هايي که بديديم قربت لله
نثار مقدمشان مردمان ايماني
نموده‌اند بسي گوسفند قرباني
به صوت خوش همه گو، اين کلام با برکات
جهت رسول خدا ختم انبيا صلوات
پس از سلام ببوسيم روي يکديگر
که تا شود همه شاد خالق اکبر
کنيد چون به عزت درون خانه دخول
حضورتان همه گويند حجتان مقبول
کنند ز سير مدينه با ديده گريان
براي ما همه تعريف شرح اين عنوان
که بعد خواهش بسيار از رسول‌ا...
شديم رو به بقيع در کنار چهار امام
زديم به سينه از آن قبرهاي ويرانه
خدا زياد نمايد عذاب بيگانه
نه فرش و نه چراغي، نه خادم و دربار
نه صحني و نه ضريحي، نه گنبدي در کار
نگه به قبر حسن، آن ز زهر کينه شهيد
فتاد اشک و پياپي ز ديده‌ها بچکيد
به جز مراسم چاووشي از جمله کارها و سنت‌هايي که اهل قم در هنگام رفتن به سفر حج انجام مي‌دهند خداحافظي از اهل خانه، فاميل و همسايگان و طلب حلاليت از آنها است که در اين سنت بسيار زيبا کدورت‌ها و دلخوري‌هايي که گاها بين افراد وجود دارد از بين مي‌رود و زائر فارغ از هر کينه پا در مسير سفري معنوي مي‌گذارد.
از ديگر سنت‌هاي اهل قم در زمان برگزاري سفر معنوي حج، پختن آش در روز سوم بعد از رفتن زائر به خانه خدا است که در اين مراسم اهل خانه به کمک آشنايان نزديک براي مسافر آش پشت پا با اين نيت که زائر آنها به سلامت از سفر بازگردد مي‌پزند و بين همسايگان و فاميل پخش مي‌کنند.
پا کردن در کفش زائر
در هنگام بازگشت از سفر معنوي حج نيز مردم قم سنت‌هاي زيبايي به جا مي‌آورند که از جمله آنها مي‌توان به دود کردن اسپند و ذبح گوسفند جلوي پاي زائر به دليل قائل بودن ارزش براي افرادي که به اين سفر مشرف شده‌اند، پا کردن در کفش زائر با اين نيت که نفر بعدي که به اين سفر مشرف مي‌شوند آنها باشند، دعوت كردن از دوستان و آشنايان براي شرکت در مراسم مهماني و وليمه دادن از سوي زائر، تقديم سوغات به اهل فاميل و نزديکان در حد تبرک و وسع زائر که البته در سال‌هاي اخير با تجملاتي نيز همراه بوده است، اشاره کرد.
اين سنت‌ها و سنت‌هاي مشابه که ريشه در آداب و رسوم مردم شهرها و کشور ما دارد، هر کدام حاوي پيام‌هاي زيادي است که نبايد اجازه داد در پس گذر زمان، در پشت گرد و خاک فراموشي دفن شوند و جز نام و نشاني از آنها چيز ديگري باقي نماند.
telegram 19dey.com
علی اکبر    12 دی 1389 16:12
باسلام . لطفا ابیات و مداحیهایی را که در هنگام چاوشی میخوانید برایم بفرستید.
  • 0
راعبی    6 شهریور 1390 00:17
چاوشی از یاد بچه شیعه ها نمی ره
ما که تو تهران برای همۀ مسافرامون میخونیم
التماس دعا - یا علی مدد
هر که دارد هوس کرب و بلا بسم الله
هر که دارد سر همراهی ما بسم الله
  • +1

شبکه خبری

نسخه قابل چاپ:
تعداد نظرات: 2
همه مطالب تاریخ: ١٣-٠٨-١٣٨٩, ١٣:۴۵

   

پر مبحث ترین ها