سایت خبری تحلیلی 19دی آنلاین

دادگاه لاهه حکم رفع برخی تحریم‌های واشنگتن علیه تهران را صادر کرد

پیروزی حقوقی ایران بر آمریکا

«دیوان بین‌المللی دادگستری» موسوم به دادگاه لاهه، تصمیم خود را در مورد تقاضای جمهوری اسلامی ایران برای به تعلیق درآوردن برخی تحریم‌های یک‌جانبه آمریکا علیه ایران اعلام کرد.

«دیوان بین‌المللی دادگستری» موسوم به دادگاه لاهه، تصمیم خود را در مورد تقاضای جمهوری اسلامی ایران برای به تعلیق درآوردن برخی تحریم‌های یک‌جانبه آمریکا علیه ایران اعلام کرد.

این رکن قضایی سازمان ملل متحد که یکی از ارکان شش‌گانه این سازمان به‌شمار می‌رود و مقر آن در شهر لاهه هلند است، دیروز به اتفاق آرا حکم داد که واشنگتن باید «به هر طریقی که خود صلاح می‌داند، هرگونه مانع در برابر صادرات آزادانه دارو، تجهیزات پزشکی، کالاهای خوراکی و کشاورزی و همچنین قطعات هواپیما به ایران را مرتفع سازد.» این در حالی است که مایک پمپئو، وزیر خارجه آمریکا ساعاتی پس از صدور این رای اعلام کرد که واشنگتن از پیمان مودت با ایران خارج می‌شود. البته بر مبنای مفاد این پیمان خروج هر یک از طرفین پس از اخطار کتبی به طرف مقابل و گذشت یک سال امکان‌پذیر است. خروج آمریکا از پیمان مودت اما تاثیری بر روند رسیدگی به شکایت اخیر ایران ندارد. حکمی که دیروز صادر شد حکم موقت است و صدور حکم نهایی در مورد این پرونده ممکن است حداکثر ۲ سال به طول بینجامد. تهران در ماه جولای شکایت خود از آمریکا را بر مبنای عهدنامه مودت بین ایران و واشنگتن، به دادگاه لاهه ارائه کرد. آرای دیوان بین‌المللی دادگستری گرچه برای همه کشورها لازم‌الاجرا هستند، اما ضمانت اجرایی ندارند.

پیروزی حقوقی ایران برآمریکا

جلسه دیوان بین‌المللی دادگستری در لاهه هلند برای بررسی درخواست ایران مبنی بر صدور قرار موقت برای آمریکا در اعتراض به تصمیم واشنگتن برای بازگرداندن تحریم‌های یک‌جانبه علیه تهران برگزار شد. دیوان تایید کرد که تحریم‌های واشنگتن علیه تهران خسارات جبران‌ناپذیری را برای مردم ایران ایجاد می‌کند و واشنگتن باید هرچه سریع‌تر این تصمیم خود را به گونه‌ای مورد بازبینی قرار دهد که محدودیت‌های اعمال شده بر ایران موجب بروز خسارات جبران‌ناپذیر برای مردم این کشور در حوزه تامین دارو، کشاورزی و حمل‌ونقل هوایی نشود.

ایران از این رای موقت استقبال کرده و کارشناسان آن را یک پیروزی و دستاورد حقوقی و بین‌المللی برای ایران دانسته‌اند.

همچنین براساس این حکم که «دستور اقدامات تامینی موقت» نام دارد، آمریکا براساس تعهداتش ذیل پیمان مودت، باید به نحوی مقتضی هر مانع بر آمده از دستور ۸ می ‌۲۰۱۸ بر صادرات آزاد دارو و تجهیزات پزشکی، محصولات کشاورزی و قطعات و تجهیزات یدکی هواپیماهای مسافرتی از جمله تعمیرات و گارانتی و بازرسی لازم برای ایمنی هوانوردی را رفع کند. در صدور مجوز مبادلات مالی و انتقال پول مرتبط با اقلام فوق‌الذکر نباید هیچ مانعی ایجاد شود. طرفین باید از هر اقدامی که مناقشه را تشدید می‌کند یا دامنه آن را گسترش می‌دهد و حل مناقشه را دشوارتر می‌کند، خودداری کنند.

این تدابیر موقت هستند و تا زمان حصول رای نهایی دیوان، برای طرفین الزام‌آور خواهند بود.

 دادگاه لاهه همچنین اعلام کرد بر مبنای ماده ۷۵ قوانین دادگاه به‌طور مشخص در پرونده پیش‌رو با توجه به درخواست ایران بر مبنای شرایط پرونده، متوجه این است که آمریکا بر مبنای قرارداد مودت باید از برخی تصمیمات خود که شامل بر نیازهای بشردوستانه مانند تامین دارو و درمان، تجهیزات کشاورزی، حمل‌ونقل هوایی و تامین قطعات است، هواپیمایی صرف‌نظر کند.

طرح شکایت

دولت جمهوری اسلامی ایران در تاریخ ۲۵ تیرماه ۱۳۹۷ در واکنش به اقدام دولت آمریکا در اعمال مجدد تحریم‌های غیرقانونی یکجانبه علیه تهران، متعاقب تصمیم ۸ مه‌۲۰۱۸ دولت واشنگتن برای خروج یک‌طرفه از برجام، شکایتی را علیه این کشور با استناد به نقض مفاد عهدنامه ۱۹۵۵ مودت، روابط اقتصادی و حقوق کنسولی میان دو کشور، نزد دیوان بین‌المللی دادگستری به‌عنوان رکن اصلی قضایی سازمان ملل متحد مطرح و ثبت کرد.

عهدنامه ۱۹۵۵

شکایت دولت جمهوری اسلامی ایران علیه آمریکا نزد دیوان از این رو صورت گرفته است که در عهدنامه ۱۹۵۵ تصریح شده است که هریک از طرفین می‌توانند اختلافات ناشی از تفسیر یا اجرای این عهدنامه را به دیوان بین‌المللی دادگستری ارجاع دهند.

استقبال ایران از صدور حکم موقت

همزمان، وزارت امورخارجه در واکنش به صدور قرار موقت از سوی دیوان بین‌المللی دادگستری لاهه در پرونده شکایت دولت جمهوری اسلامی ایران علیه ایالات‌متحده بیانیه ای را منتشر کرد. در این بیانیه آمده است: جمهوری اسلامی ایران با استقبال از تصمیم دیوان بین‌المللی دادگستری به‌عنوان رکن اصلی قضایی سازمان ملل متحد و صدور قرار موقت این محکمه علیه اقدام غیرقانونی دولت آمریکا در بازگرداندن تحریم‌های یکجانبه که با خروج این کشور از برجام صورت گرفت، تصمیم دیوان را که با اتفاق آرا اتخاذ شده است، نشانه بارز دیگری در تایید حقانیت جمهوری اسلامی ایران و غیرمشروع و ظالمانه بودن تحریم‌های آمریکا علیه مردم و شهروندان ایران می‌داند.

این محکمه جهانی با تصریح بر اینکه قراری که صادر کرده، الزام‌آور و لازم‌الاتباع بوده و موجد تعهدات بین‌المللی است، اعلام کرد که دولت ایالات‌متحده ملزم است طبق تعهدات بین‌المللی خود موانع ناشی از اقداماتش را به موجب تصمیم‌های غیرقانونی که با خروج از برجام اتخاذ کرده، از جمله موانعی که در مسیر روابط تجاری ایران در حوزه‌های مشخصی برقرار کرده، برطرف کند.

دیوان همچنین در قرار خود ایالات‌متحده آمریکا را ملزم کرده است تا تضمین کند مجوزهای لازم را برای موارد مشخص شده در قرار صادر کند و پرداخت‌ها و معاملات مربوط به آنها را انجام دهد. دیوان بین‌المللی دادگستری همچنین در این قرار بر قطعنامه ۲۲۳۱ شورای امنیت که برجام را تایید کرده، صحه گذاشته است

توییت ظریف

همچنین محمدجواد ظریف وزیر امورخارجه ایران در توییتر خود نوشت: دادگاه عالی سازمان ملل حکم داد که آمریکا باید به تعهداتی که با وضع مجدد تحریم‌ها علیه مردم ایران هنگام خروج از برجام نقض کرده است، پایبند باشد. شکستی دیگر برای آمریکای معتاد به تحریم و یک پیروزی برای قانون. لازم است که جامعه بین‌الملل به‌طور متحد با یکجانبه‌گرایی مخرب آمریکا مقابله کند.

تصمیمات لاهه لازم‌الاجرا است

همزمان، معاون حقوقی رئیس‌جمهوری گفت: تصمیمات دادگاه لاهه برای کشورها لازم‌الاجرا است. به گزارش «ایسنا» لعیا جنیدی در حاشیه جلسه هیات‌دولت در جمع خبرنگاران درباره تصمیمات دادگاه لاهه اظهارکرد: با توجه به اینکه دادگاه لاهه زیرمجموعه سازمان ملل است، تصمیماتش توسط سایر کشورها باید اجرا شود. او درمورد اثرات تصمیمات دادگاه لاهه تاکید کرد: رای به نفع کشورمان موجب تثبیت حقوقی ایران و ‌تایید مشروعیت ۱+۴ شده و جسارت بیشتری به شرکت‌ها برای همکاری با ایران می‌دهد و نگرانی‌های آنها را کم می‌کند. رئیس کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس نیز با استقبال از رای دیوان لاهه درباره پرونده ایران گفت: اینکه دیوان اعلام کرده که صلاحیت رسیدگی به شکایت ایران علیه آمریکا را دارد به معنای شکستن غرور و قدرت آمریکاست و در بعد بین‌المللی می‌توان آن را به سود ایران ارزیابی کرد.

مهم‌ترین بخش حکم

رضا نصری، حقوقدان بین‌المللی مستقر در ژنو نیز در توییت خود اعلام کرد که مهم‌ترین بخش حکم دادگاه لاهه این است که از طرفین خواست از مبادرت به هر اقدامی که ممکن است تا صدور رای نهایی مناقشه بین دو کشور را تشدید کند، خودداری کنند. در عمل یعنی دولت آمریکا باید از وضع تحریم‌های نفتی و تحریم‌هایی که برای ماه آینده علیه ایران پیش‌بینی شده، خودداری کند.

واکنش آمریکا

ساعاتی پس از آنکه دیوان بین‌المللی دادگستری تصمیم خود درباره تدابیر موقت مورد درخواست ایران در ارتباط با تحریم‌های وضع‌شده آمریکا علیه ایران را اعلام کرد، واشنگتن بار دیگر این نهاد را فاقد صلاحیت رسیدگی به این پرونده خواند.

«پت هوکسترا» سفیر آمریکا در هلند در واکنش به رای دیوان «لاهه»، در توییتر نوشت: «الان تصمیم ۲۹ صفحه‌ای دیوان لاهه را که روز ۳ اکتبر (۱۱ شهریور) صادر شده، دیدم. این یک پرونده فاقد وجاهت است و این دیوان صلاحیتی درباره آن ندارد.

 با این حال، دیوان از تایید خواسته‌های فراگیر ایران خودداری کرده و رایی محدود درباره گستره بسیار کوچکی از بخش‌ها صادر کرد.» حکم موقت دادگاه لاهه قطعی است و قابل تجدیدنظر نیست.

همچنین روند رسیدگی به این پرونده و حکم نهایی هم حداکثر دو سال به طول طول می‌انجامد.

 خروج آمریکا از «عهدنامه مودت»؛ شکست حقوقی واشنگتن

وزیر امور خارجه آمریکا ساعاتی پس‌از صدور حکم دادگاه لاهه به نفع ایران، از خروج ایالات‌متحده از «عهدنامه مودت» بین ایران و آمریکا خبر داد. مایک پمپئو با بیان این ادعا که «ایران از عهدنامه مودت به عنوان ابزاری برای حمله به آمریکا استفاده کرده است» افزود: «امروز در اینجا اعلام می‌کنم که ایالات‌متحده عهدنامه مودت با ایران را باطل کرده است.»

وزیر خارجه آمریکا اضافه کرده ‌است؛ «این تصمیمی است که ۳۹ سال (از زمان انقلاب اسلامی ایران) به تعویق افتاده بود».

telegram 19dey.com

اخبار مرتبط

شبکه خبری

نسخه قابل چاپ:
تعداد نظرات: 0
همه مطالب تاریخ: ١۴-٠٧-١٣٩٧, ١٠:٣٨

   

پر مبحث ترین ها