سایت خبری تحلیلی 19دی آنلاین

روزانه ۱۲میلیارد و۵۰۰ میلیون تومان هزینه زندانیان، از جیب بیت المال

بحران زندان در ایران

ایران با بیش از ۲۵۰ هزار زندانی، رتبه ششم را در میان ۲۱۸ کشور دارد که اگر کمترین آمار، یعنی ۲۵۰ هزار نفر را در حداقل سرانه، یعنی ۵۰ هزار تومان ضرب کنیم نتیجه می گیریم که روزانه حداقل ۱۲ میلیارد و۵۰۰ میلیون تومان و درماه ۳۷۵ میلیارد تومان برای ۲۵۰ هزار زندانی از جیب بیت المال هزینه می‌شود که البته هزینه ها به طور قطع بیش از این است.

فاطمه محمدی

آذرماه ۹۱ مرکز مطالعات بین المللی زندان های جهان اعلام کرد: تعداد زندانیان ایران در سال ۲۰۱۱، ۲۳۰ هزار نفر و در نیمه نخست ۲۰۱۲، ۲۵۰ هزار نفر است و ایران رتبه ششم را در میان ۲۱۸ کشور دارد.

شهریور۹۰ سازمان زندان های کشور اعلام کرد بیش از ۲۵۰ هزار زندانی در ایران است اما تیر۹۴ یدالله موحد رییس کل دادگستری کرمان گفت: ۲۲۰هزار زندانی در کشور وجود دارد.

مرداد ۹۵ اصغر جهانگیر رئیس سازمان زندان های کشور گفت: ظرفیت زندان های کشور ۸۵ هزار نفر است و هم اکنون بیش از ۲۲۰ هزار نفر در آن ها محبوس هستند.

خردادماه ۹۶، حجت الاسلام حمید شهریاری معاون رئیس قوه قضائیه از زندانی بودن ۲۲۵ هزار نفر خبرداد.

چند روز بعد فرهاد افشارنیا رئیس کل دادگستری استان خوزستان گفت: تعداد زندانیان کشور به ۲۴۰ هزار نفر رسیده است.

خرداد همین سال اصغر جهانگير رئيس سازمان زندان‌ها گفت: ايران در بين كشورهاي اسلامي دوم، در آسيا ششم و در جهان رتبه ۴۱ را دارد واز نظر تعداد زنداني، در جایگاه هشتم جهان است.

سپس بدری رئیس کل دادگستری استان لرستان، تعداد زندانیان کشور را ۲۵۰ هزار نفر اعلام کرد.

تیر ۹۷ سید علیرضا آوایی وزیر دادگستری گفت: ورودی زندانیان در سال ۹۵ حدود ۴۱۸ هزار نفر بود و در سال ۹۶ به ۴۹۰ هزار نفر افزایش یافت.

یکی از نماینده های مجلس شورای اسلامی در گفت وگو با خبرنگار ما این آمار را بسیار بیشتر از ۲۵۰ هزار نفر و غیرقابل گفتن دانست.

آمار اردوگاه های حرفه آموزی، کانون اصلاح وتربیت وبازداشگاه ها را به این آمار اضافه نمی کنیم که به نوشته ویکی پدیا اگرتنها افرادی که تحت قرار بازداشت موقت وارد زندان‌ها می‌شوند را به این آمار بیفزاییم به ۵۰۰ هزار نفر می‌رسد.

سازمان زندان های کشور از طریق چهار مرکز مراقبت پس از خروج، بنیاد تعاون، ستاد دیه و انجمن حمایت از خانواده های زندانیان تلاش می کنند؛ هزینه این چهار مرکز وساختمان سازی ها و آسیب های اجتماعی که به دلیل نبود سرپرست، به خانوار و جامعه وارد می شود را هم ندیده می گیریم.

حالا می خواهیم بدانیم هزینه نگهداری زندانیان چقدر است؟

خرداد ۹۵ اکبر محبی مدیرکل سابق زندان های ایلام گفت: برای نگهداری هر زندانی در مراکز این سازمان روزانه ۱۵۰ هزار تومان هزینه می شود.

آبان ۹۵ اسحاق جهانگیری معاون اول رئیس‌جمهور معادل نقدی تحمل هر یک روز حبس را ۴۰ هزار تومان اعلام کرد.

تیرماه سال جاری حجت الاسلام عادل گل حسینی رئیس دادگستری میاندوآب گفت: هزینه نگهداری هر زندانی این شهرستان روزانه ۱۲۰ هزار تومان است.

 بر اساس اعلام سازمان زندان‌های کشور دولت برای نگهداری هر زندانی سالانه ١٨‌میلیون تومان (یعنی روزی ۵۰ هزار تومان) هزینه می‌کند.

علی ولی نیا مدیرکل سابق زندان های کرمان هم گفت: هزینه نگهداری روزانه هر زندانی قریب به پنجاه هزار تومان است.

اما ابوالفضل ابوترابی عضو کمیسیون شوراها وامور داخلی و عضو سابق کمیسیون حقوقی مجلس به ما می گوید که سال ۹۶ برای هر زندانی روزانه ۱۵۰ هزار تومان هزینه می شده است.

در قانون بودجه ۹۴، ۴۲۸ میلیارد تومان به عنوان هزینه‌های جاری برای سازمان زندان‌ها در نظر گرفته شده بود و در لایحه بودجه ۹۵ این رقم به ۵۱۴ میلیارد تومان افزایش پیدا کرد.

سال ۹۶ بودجه این سازمان ۹۴۴ میلیارد تومان بود اما در سال ۹۷ به ۸۰۰ میلیارد تومان کاهش یافت.

 باتوجه به کمبود بودجه و کاهش ۱۳ درصدی بودجه زندانیان در سال ۹۷ و اینکه به گفته رئیس سازمان زندان ها دولت، در ۱۸ ماه یک ریال بودجه عمرانی به سازمان زندان ها نداده و امکان دادن سه وعده غذایی مناسب به زندانیان را نداریم باید چاره ای اندیشیده شود.

چرا سرانه زندانی های کشور متفاوت است؟

ابوترابی می گوید زیرا هزینه های جاری مانند آب، برق، گاز، تلفن، نگهبان، بنزین، کاغذ و امثال آن در زندان های مختلف با هم متفاوت است.

اما ایمن آبادی پرده از ماجرا برمی دارد و می گوید شنیده ام زندان اوین که در تیررس جهانی قرار دارد سرانه بسیار بالا دارد اما در جاهایی مانند حوزه انتخابیه بنده که کسی به غیر از من سرکشی نمی کند این نبودعدالت در پرداخت سرانه زندانی ها هم جزء اعتراضات ما است.

حداقل زندانی و سرانه چقدر است؟

اگر کمترین آمار، یعنی ۲۵۰ هزار نفر را در حداقل سرانه، یعنی ۵۰ هزار تومان ضرب کنیم نتیجه می گیریم که سازمان زندان‌های کشور روزانه حداقل ۱۲ میلیارد و۵۰۰ میلیون تومان و درماه ۳۷۵ میلیارد تومان برای ۲۵۰ هزار زندانی از جیب بیت المال هزینه می‌کند که البته هزینه ها به طور قطع بیش از این است.

سه وعده غذا، میوه، امکانات بهداشتی ودرمانی، برنامه‌های فرهنگی، کتابخانه، کارگاه‌های آموزشی و سالن‌های ورزشی ازجمله خدمات است.

یک لحظه فکر کنید با کاهش آمار زندانی ها چه کارخانه ها و پروژه های عظیمی را می توان راه اندازی کرد؟

 حالا می خواهیم بدانیم زندانی کردن ها چه فایده ای داشته و آیا بازدارنده است؟

دوم تیرماه سال جاری آیت الله آملی لاریجانی رئیس قوه قضاییه گفت: در سال ۹۶حدود ۱۶ میلیون و۳۰۰ هزار پرونده مورد بررسی قرار گرفته که نسبت به سال ۹۵، ۹۰۰ هزار پرونده اضافه شده و همه مراجع دستگاه قضایی افزایش پرونده داشته‌اند و ۱۱هزار و۳۰۰ قاضی به این پرونده ها رسیدگی می کنند و مقررشده هر سال، ۸۰۰ قاضی در قوه قضاییه جذب شود.

علی بدری رئیس کل دادگستری استان لرستان هم در این رابطه گفت: در سال ۵۸ جمعیت کشور۳۶ میلیون نفر و تعداد زندانیان ۱۰ هزار نفر بود و در سال ۹۰ در حالیکه جمعیت کشور حدود دو برابر شده، شمار زندانیان به ۲۵ برابر رسیده است.

تير ۹۲حجت الاسلام علی مبشری معاون قضائی سابق دیوان عدالت اداری گفت: متاسفانه در زندان‌های ما شخص برای اصلاح وارد می‌شود و به عنوان استاد تمام عیار انواع تخلف خارج می شود و طبق آمار ۲۹ درصد زندانیان آزاد شده، پس از ‌مدتی دوباره دستگیر می‌شوند.

شهریور۹۰ ناصر جعفرقلی مدیرکل سابق زندان های فارس گفت: سال گذشته، یک سوم زندانیان آزاد شده، مجددا به زندان ها برگشته اند.

ابوترابی هم به خبرنگار ما می گوید زندان با هزینه سنگین، خروجی هم ندارد وبه گونه ای نیست که زندانیان بتوانند پس از رهایی شغلی داشته باشند و به جامعه برگردند.

حجت الاسلام حسن نوروزی سخنگوی کمیسیون حقوقی و قضایی مجلس شورای اسلامی هم می گوید ثابت شده که زندان ندامتگاه نیست بلکه یکی از۲۰ جنبه آن، ندامتگاه است.

 آيا زندان های کشور ظرفیت نگهداری این همه زندانی را دارد؟

غلامعلی جعفرزاده ایمن آبادی منتخب مردم رشت در مجلس شورای اسلامی، ابوترابی و نوروزی سه نماینده مجلس در گفت وگو با ما اذعان دارند که وضعیت زندان های ایران مناسب نیست.

ایمن آبادی می گوید دو ونیم تا سه برابر ظرفیت استاندارد زندان های کشور، زندانی داریم این حجم زندانی سبب شده که مسائل ارشادی و کار فرهنگی به درستی انجام نشود و رهاشدگی و بدآموزی هایی را هم به دنبال دارد.

برخی از چهار برابر بودن زندانیان، نسبت به ظرفیت زندان های کشور هم سخن گفته اند.

یونس موسوی عضو سابق کمیسیون قضایی مجلس اریبهشت ۹۰ گفت: تعداد زندانیان در زندان‌ها به حدی زیاد است که برخی مجبورند در راه پله‌ها بخوابند و گاه به هر دو نفر یک پتو می‌رسد.

بیشتر زندانی ها درچه رده سنی هستند؟

خرداد۹۶ اصغر جهانگیر رئیس سازمان زندان ها گفت: ۶۴ درصد زندانیان متاهل، ۹هزار زنداني دارای دو فرزند و ۷۰ درصد کمتر از۴۰ سال دارند.

با این آمار متوجه می شویم که عناصر اصلی تشکیل دهنده نیروی کار در جامعه(حداقل ۱۷۵ هزار نیروی بالقوه وفعال) در بند هستند.

دلیل این همه زندانی چیست؟

فساد را باید از سرچشمه‌های آن بست؛ این را رئیس قوه قضاییه می گوید. تبعیض و فاصله طبقاتی، نبود فرهنگ سازی کافی و اجرا نشدن درست قانون از جمله دلایل اساسی است.

همانگونه که آذر ۹۱ غلامحسین اسماعیلی رئیس سابق سازمان زندان های کشور گفت: ۴۳ درصد زندانیان را مجرمان مواد مخدر و ۲۸ درصد را سارقان تشکیل می دهند.

وی مهر سال ۹۲گفت: مجرمان مواد مخدر ۴۸ درصد زندانی ها را تشکیل می دهند.

خرداد۹۶ اصغر جهانگیر رئیس سازمان زندان ها گفت: ۴۲درصد زندانیان به دلیل مواد مخدر و ۲۵ درصد به دلیل سرقت در زندان هستند.

نقش پررنگ تصادفات را هم نمی توان از نظر دور داشت به گونه ای که مهر۹۴ سید اسدالله جولایی مدیرعامل ستاد دیه کشور گفت: از هزار و۱۵۷ محکوم دیه ناشی از تصادفات رانندگی در کشور،۷۵۰ نفر به دلیل دیه منجر به فوت، در حبس هستند وبا تصویب نشدن قانون قضازدایی در سال جدید، تعداد این زندانی ها۲۰ برابر خواهد شد.

مهریه هم بااینکه یک سنت پسندیده است با غیرمتعارف بودن تعداد آن، زنگ خطر را به صدا درآورده؛ سید اسدالله جولایی مدیرعامل ستاد دیه کشور گفت: سه سال پیش تعداد آمار زندانیان مهریه دو هزار نفر بود که این رقم در سال گذشته به سه هزار و طبق آخرین آمار به چهار هزار و۲۰۰ زندانی رسیده است.

آیت الله مکارم شیرازی هم اخیرا در درس خارج از فقه خود برای چندمین بار از این تعداد زندانی گلایه کرد و اظهارداشت: چهار هزار زندانی مهریه در کشور هستند که دولت ماهانه ۷۰۰ میلیون تومان خرج آنان می کند در صورتی که برای آزادی آنان راه های شرعی خوبی وجود دارد.

حجت الاسلام نوروزی نماینده مجلس در مورد دلیل آمار بالای زندانی ها می گوید عمر قانونگذاری در فرانسه ۱۰۰ سال است و دو هزار عنوان مجرمانه دارد و در ایران حدود ۷۰ سال است اما ۱۱هزار عنوان مجرمانه داریم.

اما ابوترابی دیگر نماینده مجلس می گوید برخی کشورهای دنیا بیش از ایران عنوان کیفری دارند.

ایمن آبادی هم به ما می گوید نخستین دلیل پر شدن زندان ها به قضات برمی گردد که به نظر می رسد راحت ترین اقدام برای آنان صدور حکم زندان است، قضات ما تاکنون به حرف رئیس قوه قضاییه برای احکام جایگزین گوش نکرده اند و به هر دلیل ناچیزی افراد را به زندان می اندازند.

وی می افزاید: مشکل دوم فرهنگی است که مردم جزای در مقابل جرم را زندان می دانند به عنوان مثال می گویند من از فلانی شکایت کردم اما آزادانه دربیرون می چرخد.

ابوترابی هم تایید می کند که یکی از موانع مهم جهت کاهش زندانی ها قضات هستند؛ برای بسیاری از جرائم، زندان به عنوان نخستین راهکار اجرا می شود در صورتی که باید آخرین مرحله مجازات باشد.

وی می گوید: رویکرد مجلس شورای اسلامی هم این است که برای هر خلاف قانون فقط مجازات زندان را داشته باشد؛ این روش در دنیا خیلی متداول نیست ومجلس باید این شیوه اشتباه را اصلاح کند.

راهکار چیست؟

اقداماتی انجام شده اما باید دید کشورهای دیگر در این زمینه چه کرده اند که کشور دانمارک با هشت زندانی رکورد کمترین زندانی جهان را دارد و پس از آن کشور لیختن اشتاین ۱۸ زندانی دارد؟

اگر برخورد‌ها قاطع باشد، حدی از بازدارندگی را دارد اما پیشگیری از وقوع جرم یکی از وظایفی است که در بند پنج اصل ۱۵۶ قانون اساسی به آن اشاره شده؛ ضعف آگاهی بخشی زندان خیز است بسیاری از پرونده‌ها ناشی از ندانستن قوانین و ناآگاهی حقوق عمومی است.

نباید از ظرفیت حوزه های علمیه، دانشگاه ها، مدارس و رسانه ها غافل شد؛ تا زمانی که همه مردم، دستگاه‌ها و قوا به صورت هماهنگ و جدی وارد عمل نشوند این آمار کاهش پیدا نمی کند.

کتمان هم نه تنها دردی را درمان نمی کند بلکه هر روز براین آمار می افزاید همت جمعی که از آمار تصادفات و طلاق کاست(هر چند تا آرمان ها فاصله هست) باید به میان بیاید.

در آیین دادرسی جدید و در قانون مجازات اسلامی مجازات‎های جایگزین دیده شده و بحث آزادی‌های مشروط، تخفیف مجازات و عفو مطرح است؛ لایحه قضازدایی هم از سوی قوه قضاییه و دولت به مجلس ارائه شده که در حد امکان از تعداد عناوین مجرمانه کاسته شود؛ اگر این لایحه به نتیجه برسد از تعداد خواهد کاست اما قضات هم با احکام جایگزین، می توانند زندان ها را خلوت تر کنند.

به گفته ابوترابی قانونگذاری باید به سمت قضازدایی و حبس زدایی برود و حبس تبدیل به اقدامات تربیتی و تادیبی شود؛ قانون مجازات اسلامی آیین دادرسی کیفری جدید دست قضات را باز گذاشته اما متاسفانه قضات با توجه به تعداد زیاد پرونده ها، وارد این فضاها نشده اند.

حجت الاسلام نوروزی به عنوان راهکار دیگر به ما می گوید باید در یک پهن دشتی مانند حدفاصل حسن آباد و قم زندان های گسترده احداث کنند و دانشگاه و صنایع در آنجا مستقر شوند.

وی با بیان اینکه گاهی برخی تا ۳۰ سال در حبس هستند، می افزاید: قضات باید به سمت تادیب و تربیت زندانیان بروند و زندان ها مکمل کار قضات و مرکز آموزشی، تعلیم وتربیت، تحول، تعقل، برنامه، رشد و کمال شود.

وی تاکید می کند اگر کلان اندیشیده شود و زندان محل تربیت شود و قضات مجازات اسلامی جدید که رویکرد تادیبی دارد را به جای حبس اعمال کنند و دادستان ها به دنبال این نباشند که شکایت شود تا آنان پاسخگو باشند، پرونده های زیاد در دستگاه قضا(که برخی چند سال خاک می خورد) کاهش می یابد.

وی با بیان اینکه دادستان باید به عنوان مدعی العموم ورود پیدا کند و جلوی بسیاری از زمین خواری ها، گران فروشی ها و اجحاف ها را بگیرد تا پرونده ها کاهش یابد، می گوید منفعل بودن و منتظر شدن برای رسیدگی به شکایات، آمار پرونده های قضایی را بالا برده وگاهی وکلا و ضابطین قضایی وتساهل برخی قضات هم سبب پرونده پروری می شود؛ اقدام تخصصی و مطالعاتی باید انجام شود وبا مواد خشک قانونی نمی توان جرائم را کاهش داد.

وی می افزاید: قاضی می تواند در حکم مجرمان بنویسد شرط رهایی از حبس، دریافت مدرک کارشناسی از زندان یا یک مکانیک ماهر شدن یا اهدای ۱۰ جهیزیه به کمیته امداد یا طبابت رایگان نیازمندان توسط یک پزشک متخلف است و برای کسی که حافظ قرآن شد امتیاز قائل شوند.

حبس های هزینه زا

گاهی فردی برای چند صد هزار تومان به زندان می افتد اما هزینه نگهداری ماهانه وی همان مقدار می شود.

به جعفرزاده ایمن آبادی می گویم باور آن سخت هست که سه هزار نفر برای مسائل جزئی مانند بوته دزدی، دودزا بودن خودرو یا چرای غیرمجاز دام پشت میله های زندان هستند؛ وی می گوید: برخی به دلایلی پشت میله های زندان هستند که آدم از گفتن آن شرم می کند و اگر قضات احکام جایگزین حبس را اعمال نکنند در آینده نه چندان دور دچار بحران می شویم.

وی با بیان اینکه باید به فکر تبعات زندان مانند مشکلات اقتصادی و فسادها بود و باید در خصوص زندانی در منزل، دست بند و پابند الکترونیکی کار شود، تاکید می کند: قطعا امکان لغو۵۰ درصد احکام قضات که منجر به زندان رفتن شده وجود دارد و باید تمام این احکام لغو شود.

موانع کاهش آمار زندانی ها چیست؟

خرداد۹۶ اصغر جهانگیر رئیس سازمان زندان ها گفت: اگرچه قانون آئین دادرسی کیفری فرصت های جدیدی را پیش روی ما قرار داده اما هنوز زیرساخت های اجرای این فرصت ها فراهم نشده و به دلیل برخی اشکالات، اجرای طرح پابندهای الکترونیک تا به امروز به تعویق افتاده است.

اما در همین ماه، حجت الاسلام حمید شهریاری معاون رئیس قوه قضائیه با اشاره به ضرورت اجرای طرح پابندهای الکترونیکی گفت: امکان ردیابی زندانیان بر اساس نرم افزار وجود دارد و این طرح بر روی ۳۰۰ نفر اجرا و قرار شده ظرف شش ماه آینده در کل کشور اجرا شود(اما خبری از اجرا نشد).

مشکل دیگر درهای بسته زندان ها به روی نماینده های مردم و در دسترس نبودن آمار واطلاعات برای تحقیق وپژوهش است.

به گفته طیبه سیاوشی نماینده مردم تهران، نماینده ها خیلی سخت می‌توانند اجازه ورود به زندان‌های کشور را بگیرند به‌عنوان مثال نماینده های خانم مجلس تقاضای بازدید از زندان اوین را داشتند که به آنان مجوز داده نشد.

وی با بیان اینکه زندان های دور افتاده وضعیت بدتری دارند، گفت: درخواست دیدن از زندان فشافویه را دادیم و منتظر انجام مراحل قانونی هستیم زیرا متأسفانه در مقابل قوه قضاییه باید طوری برخورد کرد که تعامل حفظ شود.

سهیلا جلودارزاده دیگر نماینده مردم تهران هم می گوید: نماینده های مجلس بارها خواستار بازدید از زندان ها شدند اما هنوز مجوزی صادر نشده است.

نوروزی هم با اینکه عضو کمیسیون حقوقی مجلس است تایید می کند که راحت به ما اجازه بازدید نمی دهند؛ وی می گوید: خواهش دارم که مسئولان زندان ها اجازه دهند که نهادهایی مانند مجلس از زندانی ها دیدار داشته باشند.

وی با بیان اینکه بازداشتگاه شاپور در تهران یا زندان فشافویه مناسب نیست و زندانی ها گلایه دارند گفت: درخواست دیدار از این زندان را داده ایم اما مسئولان زندان های کشور نباید منتظر باشند که ما درخواست کنیم و آنان ما را به یکی دو بند گزینشی ببرند؛ آنان باید به مجلس اعلام کنند به هر بندی که می خواهید بروید.

وی تصریح می کند: دادسراها، دادگستری ها، بهزیستی، کمیته امداد، استانداری و همه دستگاه های ذیربط باید آمار دقیق بدهند سپس پژوهشگران و مسئولان طبق آن فکر اساسی کنند زیرا کاهش آمار زندانی ها به هر طریق باید انجام شود.

 حجت الاسلام نوروزی در پاسخ به اینکه حکم زندان در اسلام در چه مواردی است؟ می گوید موارد زندان در اسلام خیلی کم است.

 

 

 

 

telegram 19dey.com

اخبار مرتبط

شبکه خبری

نسخه قابل چاپ:
تعداد نظرات: 0
همه مطالب تاریخ: ١٣-١١-١٣٩٧, ١۶:۴٧

   

پر مبحث ترین ها