فاصله شعار و عمل در ایران زیاد شده است

فاطمه محمدی

۱۹دی: انسجام و همبستگی اجتماعی مهمترین سرمایه هر کشوری است که آن را از شر دشمنان مصون و ایمن می دارد.

همراهی مردم برای حکمرانان موقعیت های مطلوبی را پدید می آورد و همبستگی میان دولت و ملت به پیشبرد اهداف کمک شایانی می کند.

در گزارشی که مرکز بررسی های استراتژیک ریاست جمهوری برای سال ۹۶ منتشر کرد سرمایه اجتماعی به عنوان اولین اولویت مسائل اجتماعی کشور معرفی شد اما برخی جامعه شناسان مهمترین مشکل در ایران را نبود انسجام اجتماعی و نداشتن حس رضایت می دانند.

اخیرا دکتر حسن حسینی جامعه شناس و عضو هیات علمی دانشگاه تهران که مسئولیت های مختلفی را در حوزه آسیب های اجتماعی بر عهده داشته، نبود انسجام اجتماعی را از مهمترین مشکلات ایران دانست.

وی گفت: یکی از دلایل اصلی نبود انسجام ملی، مشکلات اقتصادی و سپس نبود مرجع قابل اعتماد، فساد سیستمی، منفعت طلبی خودخواهانه و پول پرستی است.

در این خصوص به سراغ مسعود رضایی نائب رئیس دوم کمیسیون اجتماعی و منتخب مردم فارس در مجلس شورای اسلامی رفتیم؛ مشروح گفت وگوی ما با وی در ادامه می آید:

·        انسجام اجتماعی چگونه بدست می آید و جمهوری اسلامی ایران چگونه می تواند از درون قدرتمند شود؟

انسجام جامعه زمانی بدست می آید که مردم از نظر رضایت اقناع شوند اگر مردم نسبت به مسئولان شان رضایت پیدا کردند خود به خود انسجام بوجود می آید.

حاکمیت قانون، رفع تبعیض وتوزیع اقتصاد سبب انسجام جامعه است

·        عواملی که باعث تفرق و از هم گسستگی در جامعه می شود چیست؟

نخست حاکمیت قانون است اگرمردم احساس کنند که فقط قانون حرف اول و آخر را می زند و همه در برابر آن برابرند قطعا یک ایجاد رضایت تام و کمالی بوجود خواهد آمد.

دوم رفع تبعیض است اگر مردم احساس کردند که تبعیضی وجود ندارد و همه با هم برابر هستند، با هم مهربان تر می شوند و خودش عامل وحدت است.

زمانی که تبعیض نبود و قانون اجرا شد در مرحله سوم توزیع اقتصاد درست انجام خواهد شد؛ اگر توزیع ثروت در جامعه به شکل قانونی انجام شود مردم رضایت و انسجام خواهند داشت.

با وجود این سه عامل انسجام بوجود نمی آيد و فقط شعار داده ایم.

·        کشورهای دیگر در جهت رفع تبعیض چگونه عمل کرده اند؟  

من مسائل اجتماعی در دو کشور سوئیس و کره شمالی را از نزدیک مشاهده و بررسی کردم در هر دو کشور رضایت و حاکمیت قانون را دیدم. در سوئیس توام با آزادی و در کره شمالی توام با استبداد.

تبعیض ایران را آسیب پذیر کرده است

·        کره ای ها چطور با وجود استبداد، رضایت داشتند؟

شاید این جمله برای نخستین بار مطرح می شود؛ در سوئیس توزیع ثروت و در کره توزیع فقر شده است.

این خیلی مهم است حداقل مردم اگر می دانند که فقیر هستند همه فقیر هستند بین فقیر و غنی اینقدر فاصله نیست همه در فقر اشتراک دارند دانشجو، نظامی، نیروهای امنیتی و مسئولان عالی رتبه با هم اختلاف طبقاتی زیادی ندارند.

حتی مدل اصلاح موی سر آنان یکنواخت و طبق قانون است و تبعیض وجود ندارد لذا همه اعلام رضایت می کنند و متحدالشکل هستند وخود به خود این اعلام رضایت را دارند که نتیجه آن انسجام ملت و حاکمیت شده است.

کره کشوری است که از تشکیل آن بیش از ۸۰ سال نمی گذرد و همواره هم در مبارزه و تحریم بوده اما وعده ها در این کشور شعار نبوده است.

 اگر با آمریکا مخالف هستند یک شلوار لی در این کشور نیست و پوشیدن آن ممنوع است.

اما فاصله زیادی میان شعار و عمل در ایران بوجود آمده؛ از یک سو شعار مرگ بر آمریکا می دهیم و از سوی دیگر برخی ثروتمندان و مسئولان ارشد نظام در ایالات متحده زایمان می کنند تا فرزندان آنان شهروند آن کشور شوند و تحصیلاتشان را در آمریکا سپری می کنند.

جامعه بیدار است و می بیند که این تبعیض است و حاکمیت قانون نیست و نارضایتی بوجود می آید و انسجامی هم در جامعه مان نمی بینیم.

رفع تبعیض، حاکمیت قانون، شفاف سازی و برابری در برابر قانون انسجام ملی و حکومتی را پدید می آورد که با چنین سرمایه ای می توان در مقابل دنیا ایستاد اما تا زمانی که این اقدامات مهم عملی نشده آسیب پذیر هستیم.

 برخی چشم برابر قانون به همه را برنمی تابند

·        از لحاظ قانونی مشکلی در این خصوص وجود دارد؟

از لحاظ قانونی مشکلی نداریم اما زیر بار اجرای قانون نمی رویم؛ گاهی قانونی تصویب می شود اما به دلیل اینکه می خواهد با چشم برابر به همه نگاه کند برخی اجرای آن را برنمی تابند.

قانون منع بکارگیری بازنشستگان در این دوره از مجلس تصویب شد که از افتخارات این مجلس است اما برخی براساس رانت ها و دست اندازی به بیت المال، حاضر نیستند کنار بروند و به لطایف الحیلی می خواهند به نوعی این قانون را سوراخ کنند و استثناهایی در آن بوجود آورند؛ چه هدفی است؟ چرا مانع اجرای قانون می شویم؟

ولو اگر قانونی به ضرر مسئولی باشد اما آن را اجرا کند مردم می بینند آنگاه اعتقاد و اعتماد پیدا می کنند و فاصله شان با مسئولان کم می شود وانسجام بوجود می آید.

اما زمانی که خود یا فلان جایگاه را استثنا می کنیم ایجاد نارضایتی می شود و مردم می گویند این قانون ارزشی ندارد و فرار از قانون و نادیده گرفتن آن پیش می آید.

مسئولان اصلی حاکمیت باید قانون را با شفافیت کامل اجرا کنند

مسئولان با عمل به قانون اعتماد جامعه را برگردانند

·        در هر جامعه ای که قانون در آن اجرا نشود یا کم اهمیت باشد بدترین ضربه را آن کشور می خورد.

صد درصد همین طور است؛ تمام ناهنجاری ها و فسادها در جایی که قانون اجرا نمی شود بوجود می آید

کره شمالی در فقر مطلق به سر می برد اما فساد در آن نیست؛ من ندیدم یک برگ درخت روی چمن افتاده باشد؛ افراد مسن و بازنشسته به صورت رسمی چمن ها را رصد و برگ درختان را جمع آوری می کنند مردم احساس می کنند تمیزی و پاکیزگی شهر وظیفه همه شان هست وبا وجود اینکه در فقر مطلق به سر می برند چون قانون اجرا می شود همه تن به یکپارچگی می دهند.

اما زمانی که قانون اجرا نمی شود شاهد همه گونه فساد، اختلاس و مسائل نامطلوبی که در جامعه وجود دارد هستیم همه معضلات پیامد بد اجرا کردن یا اجرا نکردن قانون است.

وضعیت زندگی مسئولان برای نظام دردسرساز است

·        آیا دلیل اجرا نشدن قانون این است که برخی به هم وصل هستند و فساد سیستمی شده است؟

 بله شما وقتی می بینید که حلقه ای در دولت و حاکمیت دور هم جمع شدند و دست در مرکز اقتصاد دارند و سوءاستفاده هایی می کنند و امکانات و زندگی متفاوت با دیگران دارند مردم نابینا نیستند این ها را می بینند اظهار نارضایتی می کنند و چالش و ناهنجاری برای نظام بوجود می آورند آن وقت دیگر نمی توان مشکلات را جمع کرد واوضاع از کنترل خارج می شود.

نیازمند گفتمان ملی میان مسئولان هستیم

·        در مورد ایجاد وحدت داخلی میان مسئولان در کشور چه اقدامی باید انجام شود؟

باید یک گفتمان و صلح و آشتی ملی بین همه اندیشه ها و افکاری که در کشور وجود دارد بوجود آید اگر این اقدام عملی شود و همه احساس کنند که می توانند نقشی در کشورشان داشته باشند قطعا همدلی و یکپارچگی در کشور بوجود می آید.

هر چه زودتر هم اقدام کنیم می توانیم در برابر این ناملایمات بوجود آمده مقاومت بیشتری و برون رفت

هر چه بین ما گسل و اختلاف وجود داشته باشد آمریکا موفق تر است اگر یک گفتمان و حرکت یکنواخت و همدلی و صداقت توام با شفافیت در کشور داشته باشیم قطعا آمریکا نمی تواند در کشور ما دخالت کند و در برابر ایران شکست می خورد.