سایت خبری تحلیلی 19دی آنلاین

در گفت وگوی چند مسئول میراث فرهنگی با 19دی مطرح شد:مزایای ثبت در یونسکو و سهم صفردرصدی قم از آن

سهم قم از ثبت یونسکو صفر است

متولیان استان قم و حتی مسئولان کشوری پیش از آن که کاسه چه کنم به دست گیرند، مانع از ساخت و سازهای غیراصولی شوند زیرا با کم کاری خود را مدیون نسل امروز و آینده خواهند کرد.

سازمان تربیتی، علمی و فرهنگی ملل متحد(یونسکو)، نوعی عهدنامه‌ بین‌المللی است که نوامبر 1972 میلادی به تصویب مجمع عمومی یونسکو رسید و ایران نیز در 1975 میلادی عضو آن شد و  این کمیته ‌اکنون 195 عضو دارد.

بر پایه این کنوانسیون، کشورهای عضو یونسکو می‌توانند آثار تاریخی، طبیعی و فرهنگی کشور خود را به‌عنوان نامزد ثبت جهانی کنند تا متعلق به تمام انسان‌های زمین، فارغ از نژاد، مذهب و ملیت خاص شود.

از مهم ترین امتیازات پذیرش کنوانسیون میراث جهانی، پیوستن به جامعه‌ای است که آثاری را ارج می نهند که از اهمیت جهانی برخوردار هستند و دستیابی به صندوق میراث جهانی به منظور شناسایی، حفاظت و معرفی محوطه‌های میراث جهانی که سالانه اعتباری در اختیار کشورهای عضو قرار می دهد دیگر مزیت آن است.

به گفته معاون میراث فرهنگی سازمان میراث فرهنگی، صنايع دستي و گردشگري وقتی یک اثر در فهرست جهانی این سازمان ثبت می‌شود همه اعضای کنوانسیون متعهد هستند با مشارکت جهانی از آن مراقبت کنند.

محمد حسین طالبیان افزود:‌ اعتبار ناشی از پیوستن به کنوانسیون و داشتن محوطه‌هایی که در فهرست میراث جهانی ثبت شده‌اند، عاملی است که سبب افزایش توجه و آگاهی کشورهای عضو نسبت به حفاظت از این میراث می‌شود.

عضو هیات علمی مرکز آموزش عالی میراث فرهنگی ابرازداشت: تعامل و تبادل تجربیات جهانی، حفاظت از این آثار در زمان جنگ، شکل‌گیری مقاصد گردشگری و رشد اقتصادی، تشکیل کمیته‌های مختلف برای بحث و گفتگو طراحی و اجرای برنامه‌های جامع مدیریتی آموزش نگهداری از جمله مزیت های ثبت در یونسکو است.

فرهاد نظری مدیرکل ثبت آثار و حفظ و احیاء میراث معنوی و طبیعی کشور نیز در گفتگو با خبرنگار 19دی با بیان این که ثبت یونسکو مزایای مادی و معنوی را تومان دارد، اظهارداشت: سهم كشور در تمدن بشرى و نقش فرهنگى و تمدنى هر ملت با ثبت اين آثار مشخص مي شود.

وی افزود: وقتى اثرى در فهرست جهانى ثبت مي شود توسط يونسكو به زبان هاى گوناگون معرفى مى شود که این امر سبب جلب گردشگران، رونق اقتصادى، برقرارى روابط بين مجامع علمى و تبادل تجارب خواهد شد و مزایای بسیار ديگر دارد.

عضو کميته ملّي حافظ جهاني، در سازمان کتابخانه و اسناد ملي ايران با اشاره به این که ایران سالی چهار سهمیه برای ثبت جهانی دارد، ابرازداشت: قم جزء ۹ استان کشور می باشد که فاقد اثر جهانی است.

استاد رشته های مطالعات معماري، مرمت و احياي بناهای تاريخی ايران ابرازداشت: آثار ثبت شده جهانى ايران در فهرست هاى يونسكو شامل 20  اثر ميراث تاريخى فرهنگى، یک اثر ميراث طبيعى، 10 اثر ميراث ناملموس و 14 اثر ميراث ديدارى و شنيدارى است و تنها ثبت میراث فرهنگی مدنظر نیست.

نماینده پیشین ایران در سازمان جهانی یونسکو نیز با بیان اینکه شهر قم در معرفی و ثبت جهانی مواریث فرهنگی و معنوی خود دچار عقب‌ماندگی است، اظهارداشت: قم باید یک سایت چند منظوره و سایبری قوی در عرصه فرهنگی در جهان داشته باشد و فرصت دوسالانه یونسکو را از دست ندهد.

محمدرضا مجیدی با تاکید بر این که قم در بسیار از حوزه ها حرف برای گفتن دارد، اظهارداشت: این استان نیازمند کارگروه قوی از متخصصان عرصه قلم و بیان متشکل از اساتید صاحب ذوق در حوزه و دانشگاه است که بتوانند حرف قم را به گوش جهانیان برسانند.

 رئیس کتابخانه، موزه و اسناد مجلس شورای اسلامی با بیان این که مسئولان تمام استان های ایران بخصوص دو استان اصفهان و شیراز با مراجعات بسیار با این که بیش از تمام استان های کشور آثار ثبت شده جهانی دارند به اصطلاح پاشنه در اتاق مرا در یونسکو درآوردند، افزود: اما من خودم تماس گرفتم تا از مسئولان قم بخواهم که ظرفیت های قم را به جهانیان بشناسانند.

عضو هیات علمی دانشگاه تهران با بیان این که حتی بعد کویری قم یک فرصت اقتصادی است، گفت: قم سرمایه ملی اما ناشناخته برای جهان است و بایستی حداقل برای دو اثر فرهنگی و دو اثر میراثی آن در ثبت جهانی تلاش شود.

سفیر و نماینده با سابقه هفت ساله ایران در سازمان جهانی یونسکو گفت: قم می‌تواند در عرصه مواریث فرهنگی مادی و معنوی، آثار منقول و مکتوب، معرفی مشاهیر و مفاخر به جهان معرفی شود.

 معاون اسبق وزیر کشور با ابراز خرسندی از جایگاه مطلوب بین‌المللی جامعه المصطفی العالمیه در عرصه فرهنگی جهان، گفت: قم می‌تواند در عرصه علوم انسانی، ارتباطات، آموزش و فرهنگ که زیربنای فعالیت یونسکو نیز هست مؤثر و جریان ساز باشد.

مشاور سابق وزیر علوم گفت: حضور اتباع 122 ملیت جهان در این موسسه فرصتی بسیار مهم برای معرفی جهانی قم است زیرا دانشگاه تهران با این همه قدمت تنها از 20 کشور دانشجو دارد.

وی تاکید کرد:‌ توسعه گردشگری علمی اولویتی برای قم است و این استان نیاز به خواهر خوانده ها برای معرفی خود به جهان دارد.

با این اوصاف و با وجود مزایای بی شمار ثبت جهانی آثار، استان قم با این که به گفته مدیر کل این اداره کل 800 اثر با قابلیت ثبت ملی را دارد هم اکنون 350 اثر از 33 هزار اثر ثبت ملی کشور را داراست که تمام آن ها اماکن تاریخی و مذهبی هستند و جای تاسف دارد که حتی تلاشی از سوی حوزه های علمیه و نهادهای فرهنگی برای ثبت اثری در یونسکو نمی شود و از آن بدتر که حتی هیچ رسانه ای تاکنون به این موضوع مهم نپرداخته است.

قم پایتخت جهان تشیع و دارای قدمت میراثی طولانی و با ظرفیت های بزرگ علمی‏، معنوی و فرهنگی با داشتن بزرگترین حوزه علمیه دنیا و مراکز علمی با مانور جهانی و کتابخانه های ارزشی با نسخ خطی شناخته شده در جهان و عنوان دار ام القرای جهان اسلام و شهر مرجعیت و کتابخانه ها و دیگر عناوین مطرح شده است.

 اما مسئولان این استان تاکنون نتوانسته اند حتی یک اثر پیشنهادی برای ثبت جهانی داشته باشند که این امر حکایت از عدم تلاش و توجه آنان به این موضوع دارد.

سهم قم از ثبت یونسکو صفر است

 به عنوان مثال حرم حضرت معصومه(س) قداست یک اثر فاخر ملی را داراست که باید ضوابط میراثی آن را مدنظر قرار داد و به صورت ملی برای ثبت جهانی آن تلاش کرد.

مسلم است که ثبت جهانی الزاماتی دارد از جمله این که قسمت های اصیل و قدیمی آن حفظ شود، حریم منظری آن مخدوش نشود و الحاقات جدید آن طبق ضوابط و متناسب با طرح مورد تایید سازمان میراث فرهنگی باشد و مرمت های آن توسط متخصصان و استادکاران بنام با ضوابط مرتبط بر آثار تاریخی صورت گیرد.

اما متاسفانه چند سال پیش به دلیل نوسازی در حرم، کاشی کاری هایی که هنوز عمر و قابلیت تعمیر داشتند از بین رفت و شاید این اقدام ثبت جهانی را از این مجموعه ارزشمند گرفته باشد.

برخی از اشتباهات در نحوه ساخت و سازها و بلندمرتبه‌سازی هیچ‌گاه قابل جبران نیست.

نفیس‌ترین هنرها به کمک پیچیده‌ترین و جامع‌ترین محاسبات مهندسی و ریاضی در دو حرم امام رضا(ع) و حضرت معصومه(س) بکار رفته و مجموعه هنری، اسلامی، تاریخی، فرهنگی، معماری و حتی گردشگری را در خود دارند و به عنوان یک مجموعه معنوی زیارتی سالانه میلیون‌ها زائر را به سوی خود جذب می‌کنند.

 آیینه کاری ها، گچ بری ها، کاشی کاری ها و سنگ بری ها مجموعه کم نظیر هنری را بوجود آورده اند که قابلیت ثبت در فهرست آثار جهانی را دارند اما و بلند مرتبه سازی های بی قاعده و بدون در نظر گرفتن معماری اسلامی، ایرانی و حتی سنتی شانس ثبت یونسکو را برای آثار باارزش ایران دشوار کرده است.

این نکته قابل توجه است که بنای اصلی و گنبد حرم رضوی و چند مجموعه اطراف آن، 80 سال پیش به ثبت ملی رسیده و بنای اصلی حرم نیز متعلق به قرن چهارم هجری و تزئینات و طلاکاری گنبد و بنا مربوط به دوره صفوی است و دیروز از سوی دفتر معاونت میراث فرهنگی کشور در گفتگو با خبرنگار 19دی بیان شد که پیشنهاد تدوین پرونده ثبت حرم امام رضا(ع) حدود یک ماه پیش از سوی هیات دولت داده شده تا این حرم برای سال 2017 ثبت شود.

اما مجوز ساخت بلند مرتبه سازی های بی تدبیر در اطراف آن هم اکنون شهرداری خراسان رضوی را با مشکل مواجه ساخته تا جایی که شورای شهر مشهد را مجبور به برخورد جدی با بلند مرتبه سازی پیرامون حرم رضوی کرده و روزی نه چندان دور نیز باید مسئولان قم انگشت به دهان بگیرند و برای جبران اشتباهات امروزشان چاره ای بیندیشند.

زیرا فرهاد نظری، مدیرکل ثبت آثار و حفظ و احیاء میراث معنوی و طبیعی کشور 29 اردیبهشت ماه سال جاری خبرداد:‌ حرم حضرت معصومه(س) نیز به فهرست موقت ثبت جهانی آثار اضافه شده‌است.

شایسته است که متولیان این شهر و حتی مسئولان کشوری پیش از آن که کاسه چه کنم به دست گیرند، مانع از ساخت و سازهای غیراصولی شوند زیرا  با کم کاری خود را مدیون نسل امروز و آینده خواهند کرد و اگر مانع ساخت و سازها در پیرامون حرم نشوند هزینه های هنگفتی برای ساخت و سپس تخریب این بناها باید از بیت المال پرداخت شود.

سهم قم از ثبت یونسکو صفر است

 لازم به ذکر است که استان قم ظرفیت های نهفته دیگری مانند سازه بی نظیر سد کبار را نیز دارد که قدیمی ترین سد قوسی دنیا است اما تغییراتی که پس از انقلاب در آن ایجاد شده شانس ثبت یونسکو را برای آن هم کم کرده است.

  دیرگچین نیز که لقب مادر کاروانسراهای ایران را به آن داده اند نیز امکان ثبت جهانی دارد و می تواند در مجموعه کاروانسراهای ایران ثبت شود.

سهم قم از ثبت یونسکو صفر است

 و یا تیمچه قم که با وجود این که نمونه آن را در کاشان، تهران و تبریز داریم اما گنبد تیمچه قم بزرگترین و شاخص ترین در بین تیمچه های ایران است اما متاسفانه در سطح کشور آن گونه که باید و شاید شناخته شده نیست و تبریز برای ثبت جهانی چنین اثری پیروزمندانه از قم پیشی گرفت.

آنقدر بی توجه نسبت به شناسایی این آثار حتی برای مردم قم وجود دارد که به ذهن خطور می کند که گویی استانی بی متولی در حوزه میراث فرهنگی هستیم که تنها به مرمت های ساده و کارهای روزمره این چنینی اکتفا می کند.

البته این امر نگاه ویژه استانداری، شهرداری، شورای شهر، میراث فرهنگی، آستانه حضرت معصومه(س)، اداره کل فرهنگ و ارشاد اسلامی و سایر دستگاه های مربوطه را می طلبد که تدبیری در این خصوص بیندیشند و آینده نگری فراتر از 20 سال و 30 سال را در احداث پروژه ها لحاظ کنند.

 

telegram 19dey.com

اخبار مرتبط

شبکه خبری

نسخه قابل چاپ:
تعداد نظرات: 0
همه مطالب تاریخ: ٢٩-٠۶-١٣٩۵, ١۴:٢١

   

پر مبحث ترین ها