19 دی آنلاین: مدیرکل آژانس بینالمللی انرژی اتمی درباره نظارت و راستیآزمایی آژانس در ایران بدون اشاره به تجاوز نظامی به تاسیسات هستهای ایران، مدعی شد که به دلیل دریافت نکردن اطلاعات از سوی ایران و نداشتن دسترسی به تاسیسات اظهارشده ایران، مسئولیتهای پادمانی خود را انجام نداده و بیش از یک سال است درباره اورانیوم غنیشده در محل تاسیسات بمبارانشده ایران اطلاعاتی ندارد.
رافائل گروسی، مدیرکل آژانس بینالمللی انرژی اتمی روز دوشنبه در سخنرانی آغازین خود در نشست فصلی شورای حکام در رابطه با ایران مدعی شد که در این دوره گزارشدهی، «آژانس نه اطلاعاتی از ایران درباره وضعیت مواد یا تاسیسات هستهای اعلامشده آن دریافت کرده و نه به هیچیک از آن تاسیسات برای انجام دادن فعالیتهای راستیآزمایی میدانی دسترسی داشته است. بنابراین، آژانس نتوانسته است مسئولیتهای پادمانی خود را تحت موافقتنامه پادمانی منع گسترش سلاحهای هستهای (انپیتی) در تاسیسات هستهای اعلامشده ایران به انجام برساند.»
مدیرکل آژانس بدون هیچ گونه اشاره به تحولات یک سال گذشته و دو تجاوز نظامی آشکار به تمامیت ارضی و تاسیسات هستهای تحت نظارت آژانس از سوی آمریکا و رژیم اسرائیل، بیان کرد: ما نتوانستیم وضعیت آنها را برای اهداف پادمانی و مواد هستهای مرتبط را راستیآزمایی کنیم و به تبع آن، من نمیتوانم درباره اجرای مفاد مرتبط قطعنامههای شورای امنیت سازمان ملل یا قطعنامههای شورای حکام در ماه نوامبر سال گذشته و ژوئن سال جاری از سوی ایران گزارشی ارائه دهم.»
او در ادامه با اشاره به تاسیسات بمبارانشده ایران در تجاوز آمریکا و رژیم اسرائیل، مدعی شد: «بیش از یک سال میگذرد که آژانس تداوم دانش خود را در رابطه با موجودیهای پیشین اعلامشده اورانیوم با غنای کم و اورانیوم با غنای بالا تا خلوص ۶۰ درصد ایزوتوپ اورانیوم ۲۳۵ در تاسیسات هستهای اعلامشدهای که تحت تاثیر حملات نظامی ژوئن ۲۰۲۵ قرار گرفتهاند، از دست داده است.»
مدیرکل آژانس بینالمللی انرژی اتمی، بدون در نظر گرفتن این که شرایط پیرامون نظارت و راستیآزمایی برنامه هستهای ایران در خلا ایجاد نشده است و نتیجه حملات تجاوزکارانه آمریکا و رژیم صهیونیستی به تاسیسات تحت پادمان ایران بوده، مدعی شد که بیاطلاعی آژانس درباره این تاسیسات و مواد هستهای و ناتوانی از انجام راستیآزمایی در این تاسیسات، نگرانی جدی در زمینه اشاعه ایجاد میکند. بنابراین این وضعیت نیازمند اصلاح فوری است.
گروسی که از سوی ایران با انتقادات جدی در عمل نکردن به تکالیف خود در قبال محکومیت حملات نظامی به تاسیسات هستهای صلح آمیزش است، از ایران خواست که «به صورت سازنده با آژانس همکاری کند تا امکان اجرای کامل و موثر پادمانهای آژانس در ایران فراهم شود.»
او که گزارشهای جانبدانهاش درباره ایران، بهانه تجاوز به تاسیسات هستهای و کشورمان در ۲۰۲۵ و ۲۰۲۶ شده است، بر «بازگشت به دیپلماسی و مذاکرات با هدف یافتن راهحلی برای مسائل مرتبط با برنامه هستهای ایران تاکید و دیپلماسی را امری اجتنابناپذیر دانست» و آمادگی خود را برای حمایت از چنین تلاشهایی اعلام کرد.
گروسی که اقداماتش به ویژه در بحث ایران، ماهیت ان پی تی را زیر سوال برده است گفت: وضعیت پیرامون برنامه هستهای ایران بر رژیم منع اشاعه جهانی تاثیرگذار است.
شایان ذکر است، نشست فصلی شورای حکام در شرایطی برگزار میشود که هیچ پیشرفت ملموسی در تعامل ایران با آژانس در ارتباط با نظارت و دسترسیها در ایران به ویژه بعد از حملات به تاسیسات هستهای ایران، حاصل نشده است. ایران همکاری خود با آژانس را پس از حملات متجاوزانه آمریکا و رژیم صهیونیستی در ژوئن ۲۰۲۵ که منجر به بمباران تاسیسات اتمی ایران در اصفهان، نطنز و فردو شد، به تعلیق درآورد.
تهران اعلام کرده است تا زمانی که مدیرکل آژانس تحت فشار آمریکا و رژیم صهیونیستی عمل میکند، پیشرفت در تغییر شکل همکاری با آژانس امکانپذیر نیست.
بنا بر گزارشها، آمریکا و متحدان آن در تروئیکای اروپا (فرانسه، آلمان و انگلیس) برنامه دارند پیشنویس قطعنامهای را در شورای حکام به تصویب برسانند که هدف آن ارجاع پرونده ایران به شورای امنیت با ادعاهایی درباره پایبند نبودن ایران به تعهدات منع اشاعه است.
ادعای گروسی درباره بیطرفی نسبت به پیش نویس قطعنامه تروئیکای اروپا
همچنین رافائل گروسی در نشست خبری خود که پس از مراسم افتتاحیه نشست شورای حکام برگزار شد، در پاسخ به سوالی درباره پیش نویس قطعنامه پیشنهادی آمریکا و تروئیکای اروپا در شورای حکام برای ارجاع موضوع هستهای ایران به شورای امنیت، تاثیر آن بر فعالیتهای پادمانی آژانس در ایران در صورت تصویب، با ادعای بیطرفی نسبت به اقدام تروئیکای اروپا گفت: «ما نمیدانیم که این قطعنامه تصویب خواهد شد یا خیر. مانند همیشه، موضع من نسبت به قطعنامه کاملا بیطرفانه است. قطعنامه، بیانیه جمعی اعضای شورای حکام است. مفاد آن هر چه باشد، من به کارم ادامه خواهم داد. من ماموریتی در ایران دارم که فارغ از این قطعنامه باید آن را انجام دهم.»
تصمیمگیری درباره اورانیومهای کشف شده، بر عهده دولت سوریه است
مدیرکل آژانس در پاسخ به سوالی درباره برنامه آژانس برای رسیدگی به ۷۳ تن فلز اورانیوم طبیعی یافتشده در یکی از محلهای اعلامی دمشق و ارزیابی آن از گذشته فعالیتهای هستهای سوریه در دوران بشار اسد، رئیسجمهور پیشین سوریه، با اشاره به نظارت و راستیآزمایی اخیر در سوریه که با همکاری گروه جدید حاکم بر دمشق انجام شده است، گفت: «آنچه در سوریه شاهدش هستیم، تاریخی است. دولت قبلی(بشار اسد) مسیر برخی فعالیتهای مخفیانه را در پیش گرفته بود که به آژانس نیز اعلام نشده بود. من نمیتوانم قضاوتی درباره مقاصد آن ارائه دهم اما مشخص است که این فعالیتها اعلام نشده بود و نمیخواستند جهان از آن باخبر باشد.»
او با اشاره به ماهیت رآکتور الکبار در دیرالزور که آژانس در سال ۲۰۲۵ دسترسی لازم برای نظارت بر آن را پیدا کرد، گفت: «ماهیت این رآکتور به گونهای است که در تولید سوخت هستهای لازم برای استفاده مسقتیم در ساخت تسلیحات هستهای استفاده میشود. البته این هیچ وقت اعلام نشد و همواره انکار میشد که نگرانی جدی در زمینه اشاعه ایجاد کرده بود.»
گروسی درباره سرنوشت این مواد یافتشده گفت: «این مواد اکنون تحت نظارت پادمانی است.این مواد در جای صعبالعبوری واقع شده است که دسترسی به آن پیچیده است. بازرسان ما در دوره گزارشدهی در محل حاضر شدند، کارشان را تکمیل کردند و ما اکنون در حال راهاندازی دوربینها هستیم. تصمیمگیری درباره سرنوشت این مواد بر عهده دولت سوریه است. ما قرار نیست به آنها بگوییم چه کار کنند. آنچه برای ما اهمیت دارد، این است که همواره از محل این مواد تا آخرین گرم آن و این که چه کاری با آن انجام میشود، باخبر باشیم. بنابراین، این یک موضوع سیاسی است و دمشق با دولتهای دیگر در این باره در حال گفتوگوست.»
گروسی همچنین درباره وضعیت رآکتور دیرالزور گفت: «رآکتور تقریبا تکمیل شده بود و تنها کاری که انجام نشده بود، تزریق سوخت بود. البته این نتیجه ارزیابیهای خارجی بود، چراکه به آن دسترسی نداشتیم. این رآکتور در مرحله بسیار پیشرفته ساخت بود. ما اکنون میتوانیم آن را تایید کنیم، چراکه در حال کاوش در محل هستیم. مقامات پیشین سوربه انفجارهایی در این محل انجام داده بودند تا وضعیت را مبهم کنند و مانع از تحقیقاتی شوند که با دقت بیشتری مشخص کند آنجا چه رخ داده بود.»
درباره تضمینهای امنیتی، با متجاوزین به تاسیسات اتمی ایران گفتوگو شده است؟
مدیرکل آژانس در بخش دیگری از این نشست خبری در پاسخ به سوالی درباره بازگشت فعالیتهای نظارت و راستیآزمایی آژانس در تاسیسات اصلی ایران و موضوع تضمین امنیت بازرسان آژانس در ایران که مسکو نگرانیهایی را درباره آن مطرح کرده بود، گفت: «مسلما نگرانی دیگر کشورها در این باره مایه قدردانی است و من اولین کسی هستم که نمیخواهم جان بازرسانم را به خطر بیندازم. من در این باره گفتوگوهایی از جمله با ایران داشتهام که در توافق قاهره نیز مورد بحث قرار گرفت. این مشکل غیرقابل حل نیست. همان طور که میدانید، ما(آژانس) در خط مقدم اوکراین بازرسان ایمنی(هستهای) و گاهی پادمانی داریم. به همین دلیل است که ما برای برقراری آتشبس مذاکره میکنیم و با طرفین درگیر در جنگ گفتوگو میکنیم تا در زمان انجام بازرسیهای فنی عملیاتهای نظامی متوقف شود و بازرسان ما آسیب نبینند.»
گروسی بدون پاسخ مستقیم به این سوال که آیا درباره این تضمینهای امنیتی با طرفهای متجاوز به تاسیسات اتمی ایران نیز گفتوگو کرده است، تنها به گفتن این که طبق ۷ رکن و ۵ اصل ضروری ارائه شده او درباره ایمنی و امنیت هستهای، حمله به تاسیسات اتمی نباید رخ دهد و قطعنامههای زیادی در شورای امنیت سازمان ملل در این رابطه وجود دارد، بسنده کرده و اشاره کرد که این موضوع در تمامی گفتوگوها پیرامون این موضوع مورد تاکید قرار میگیرد.
بیعملی گروسی در حفاظت از تاسیسات تحت پادمان ایران و محکومیت آن از سوی تهران مورد انتقاد قرار گرفته است. این در حالی است که گروسی در موارد مشابه در اوکراین در دیپلماسی فعالی با طرفین درگیر برای برقراری آتشبس در محل تاسیسات اتمی آسیبدیده مشارکت داشت و بارها با مقامات ارشد اوکراین و روسیه دیدار و در این باره گفتوگو کرده است. مواضع او در نفی این گونه حملات و محکوم کردن آن نیز در مورد اوکراین صریحتر بوده است، اگرچه او در مورد ایران این گونه اظهارات را عمل سیاسی توصیف کرده است که به گفته او، وظیفهای برای انجام دادن آن ندارد.
گروسی در پاسخ به این سوال که انتظار دارد ایران پیش از آن که امکان بازگشت بازرسان آژانس به ایران فراهم شود، چه توضیحاتی را به صورت داوطلبانه به آژانس ارائه دهد، مدعی شد: «طبق مقررات توافق جامع پادمانی، وقتی با رخدادهای قابل توجهی درباره وضعیت، مقدار یا وضعیت موجودی مواد تحت پادمان مواجهیم، این کشور باید گزارشی ارائه کند و اطلاعات کافی را به آژانس ارائه کند تا بتواند ارزیابی کند که چه کاری باید انجام شود. این اتفاق نیفتاده است. در توافق قاهره بندی بود که آنها(ایران) قرار بود این اطلاعات را به ما ارائه دهند که این اتفاق نیفتاده است. مقامات ایران به آسیبها یا شرایط فیزیکی(تاسیسات بمبارانشده) اشاره میکنند که باید دقیقا به ما بگویند مشکل آن چیست. مثلا برای این که بتوانیم تعامل داشته باشیم، آنها باید بگویند آیا بر اثر حملات تغییری در موجودی مواد ایجاد شده است؟ آیا در محلی غیرقابل دسترس هستند و چرا دسترسی به آن امکانپذیر نیست. متاسفانه تا کنون قادر نبودهایم چنین گفتوگویی داشته باشیم.»
ایران عضو انپیتی است
گروسی در پاسخ به سوالی درباره این که با فرض پابرجا بودن شرایط پیرامون ایران، آژانس چه اقدامات ملموسی میتواند در ارتباط با فعالیتهای نظارتی خود در ایران انجام دهد، بار دیگر بدون اشاره به حق مشروع ایران در اعمال حاکمیت بر تاسیسات آسیبدیده در شرایط جنگی، گفت که ایران عضو انپیتی است و وظایفی دارد که باید انجام دهد.
به گفته او، در گفتوگوها با ایران در زمان جنگ، از جمله در توافق قاهره به این مسائل پرداخته شده است و همه چیز، از جمله حضور بازرسان و نظارت قابل رسیدگی است.
گروسی گفت: هیچ محدودیتی در توان ما برای گوش دادن به صحبتهای آنها و یافتن مسیری رو به جلو وجود ندارد.
مدیرکل آژانس در پاسخ به سوالی درباره تهدیدهای دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا درباره حمله به کوه کلنگ با ادعاهای اثباتنشده وجود مواد و تجهیزات هستهای در این محل و تاثیر آن بر فعالیتهای آژانس در ایران، بار دیگر با خودداری از محکوم کردن چنین حملاتی که با آسیب جدی به ساختار منع اشاعه جهانی همراه است، گفت: «اینها تصمیم ملی است. من یک دیپلماتم و به راهکار دیپلماتیک برای مسائل باور دارم. ما به تعامل نیاز داریم. بنابراین من نظری درباره اقداماتی که بقیه میگویند قصد انجام دادن آن را دارند، نمیدهم. اما به نظرم درس خوبی که از تمامی اتفاقات رخداده میتوان گرفت این است که به منظور این که واقعا کاری را پیش ببریم، به راهحلی دیپلاتیک نیاز داریم. این ثبات و قابل پیشبینی بودن را فراهم میکند و همان عادیسازی را که ایران به دنبال آن بوده است را رقم میزند. بدون تعامل با ما، چنین چیزی رخ نخواهد داد، چراکه بدون آن نمیتوان برای بقیه تضمین کرد هیچ اتفاق ناگفتهای در ایران حال رخ دادن نیست. نتایج مثبت با تعامل با آژانس به دست میآید و امیدوارم رخ دهد.»
اظهارات گروسی درباره تعامل با آژانس در حالی مطرح میشود که ایران در زمان توافق هستهای پس از چند سال مذاکرات فشرده با گروه 1+5 به توافقی دست یافت که در ازای لغو تحریمهای آن و عادیسازی روابط تجاری، سختترین مقررات راستیآزمایی و نظارت را بر برنامه هستهای ایران اعمال و آن را محدود میکرد. اگرچه این توافق به دلیل خروج یکجانبه آمریکا از توافق هستهای در سال 2018 و بدعهدی اروپا در عمل به تعهداتش نسبت به عادیسازی روابط تجاری با ایران، جز در بخش پایبندی یکجانبه ایران به تعهدات هستهای خود عملی نشد و تهران از مزایای مقرر در آن عملا محروم ماند.
مذاکرات در ادوار بعدی نیز با مطرح شدن خواستههای حداکثری و دیکته مواضع از سوی آمریکا و متحدان آن بدون در نظر گرفتن حقوق مشروع ایران طبق انپیتی منجر به دستیابی به راهکاری دیپلماتیک نشد. همچنین آمریکا در دولت ترامپ دو بار با حمله به ایران در میانه مذاکرات به دیپلماسی خیانت کرد و تلاشهای دیپلماتیک کشورهای میانجی را که از شرکا و متحدان آن هستند نیز بیاعتبار ساخت.
گروسی در پایان بر ضرورت آنچه «گفتوگوی جدی» ایران با آژانس خواند، تاکید کرده و گفت: «من اطمینان دارم و تضمین میکنم که این انعکاس بسیار مثبتی خواهد داشت که برای دیگران امکان این را فراهم میکند که در نظر بگیرند ما یعنی آژانس و ایران روندی داریم که باید از آن حفاظت شود، باید از آن حمایت شود. این به صلح کمک خواهد کرد، نه جنگ.»
مدیرکل آژانس بدون هیچ گونه اشاره به تحولات یک سال گذشته و دو تجاوز نظامی آشکار به تمامیت ارضی و تاسیسات هستهای تحت نظارت آژانس از سوی آمریکا و رژیم اسرائیل، بیان کرد: ما نتوانستیم وضعیت آنها را برای اهداف پادمانی و مواد هستهای مرتبط را راستیآزمایی کنیم و به تبع آن، من نمیتوانم درباره اجرای مفاد مرتبط قطعنامههای شورای امنیت سازمان ملل یا قطعنامههای شورای حکام در ماه نوامبر سال گذشته و ژوئن سال جاری از سوی ایران گزارشی ارائه دهم.»
او در ادامه با اشاره به تاسیسات بمبارانشده ایران در تجاوز آمریکا و رژیم اسرائیل، مدعی شد: «بیش از یک سال میگذرد که آژانس تداوم دانش خود را در رابطه با موجودیهای پیشین اعلامشده اورانیوم با غنای کم و اورانیوم با غنای بالا تا خلوص ۶۰ درصد ایزوتوپ اورانیوم ۲۳۵ در تاسیسات هستهای اعلامشدهای که تحت تاثیر حملات نظامی ژوئن ۲۰۲۵ قرار گرفتهاند، از دست داده است.»
مدیرکل آژانس بینالمللی انرژی اتمی، بدون در نظر گرفتن این که شرایط پیرامون نظارت و راستیآزمایی برنامه هستهای ایران در خلا ایجاد نشده است و نتیجه حملات تجاوزکارانه آمریکا و رژیم صهیونیستی به تاسیسات تحت پادمان ایران بوده، مدعی شد که بیاطلاعی آژانس درباره این تاسیسات و مواد هستهای و ناتوانی از انجام راستیآزمایی در این تاسیسات، نگرانی جدی در زمینه اشاعه ایجاد میکند. بنابراین این وضعیت نیازمند اصلاح فوری است.
گروسی که از سوی ایران با انتقادات جدی در عمل نکردن به تکالیف خود در قبال محکومیت حملات نظامی به تاسیسات هستهای صلح آمیزش است، از ایران خواست که «به صورت سازنده با آژانس همکاری کند تا امکان اجرای کامل و موثر پادمانهای آژانس در ایران فراهم شود.»
او که گزارشهای جانبدانهاش درباره ایران، بهانه تجاوز به تاسیسات هستهای و کشورمان در ۲۰۲۵ و ۲۰۲۶ شده است، بر «بازگشت به دیپلماسی و مذاکرات با هدف یافتن راهحلی برای مسائل مرتبط با برنامه هستهای ایران تاکید و دیپلماسی را امری اجتنابناپذیر دانست» و آمادگی خود را برای حمایت از چنین تلاشهایی اعلام کرد.
گروسی که اقداماتش به ویژه در بحث ایران، ماهیت ان پی تی را زیر سوال برده است گفت: وضعیت پیرامون برنامه هستهای ایران بر رژیم منع اشاعه جهانی تاثیرگذار است.
شایان ذکر است، نشست فصلی شورای حکام در شرایطی برگزار میشود که هیچ پیشرفت ملموسی در تعامل ایران با آژانس در ارتباط با نظارت و دسترسیها در ایران به ویژه بعد از حملات به تاسیسات هستهای ایران، حاصل نشده است. ایران همکاری خود با آژانس را پس از حملات متجاوزانه آمریکا و رژیم صهیونیستی در ژوئن ۲۰۲۵ که منجر به بمباران تاسیسات اتمی ایران در اصفهان، نطنز و فردو شد، به تعلیق درآورد.
تهران اعلام کرده است تا زمانی که مدیرکل آژانس تحت فشار آمریکا و رژیم صهیونیستی عمل میکند، پیشرفت در تغییر شکل همکاری با آژانس امکانپذیر نیست.
بنا بر گزارشها، آمریکا و متحدان آن در تروئیکای اروپا (فرانسه، آلمان و انگلیس) برنامه دارند پیشنویس قطعنامهای را در شورای حکام به تصویب برسانند که هدف آن ارجاع پرونده ایران به شورای امنیت با ادعاهایی درباره پایبند نبودن ایران به تعهدات منع اشاعه است.
ادعای گروسی درباره بیطرفی نسبت به پیش نویس قطعنامه تروئیکای اروپا
همچنین رافائل گروسی در نشست خبری خود که پس از مراسم افتتاحیه نشست شورای حکام برگزار شد، در پاسخ به سوالی درباره پیش نویس قطعنامه پیشنهادی آمریکا و تروئیکای اروپا در شورای حکام برای ارجاع موضوع هستهای ایران به شورای امنیت، تاثیر آن بر فعالیتهای پادمانی آژانس در ایران در صورت تصویب، با ادعای بیطرفی نسبت به اقدام تروئیکای اروپا گفت: «ما نمیدانیم که این قطعنامه تصویب خواهد شد یا خیر. مانند همیشه، موضع من نسبت به قطعنامه کاملا بیطرفانه است. قطعنامه، بیانیه جمعی اعضای شورای حکام است. مفاد آن هر چه باشد، من به کارم ادامه خواهم داد. من ماموریتی در ایران دارم که فارغ از این قطعنامه باید آن را انجام دهم.»
تصمیمگیری درباره اورانیومهای کشف شده، بر عهده دولت سوریه است
مدیرکل آژانس در پاسخ به سوالی درباره برنامه آژانس برای رسیدگی به ۷۳ تن فلز اورانیوم طبیعی یافتشده در یکی از محلهای اعلامی دمشق و ارزیابی آن از گذشته فعالیتهای هستهای سوریه در دوران بشار اسد، رئیسجمهور پیشین سوریه، با اشاره به نظارت و راستیآزمایی اخیر در سوریه که با همکاری گروه جدید حاکم بر دمشق انجام شده است، گفت: «آنچه در سوریه شاهدش هستیم، تاریخی است. دولت قبلی(بشار اسد) مسیر برخی فعالیتهای مخفیانه را در پیش گرفته بود که به آژانس نیز اعلام نشده بود. من نمیتوانم قضاوتی درباره مقاصد آن ارائه دهم اما مشخص است که این فعالیتها اعلام نشده بود و نمیخواستند جهان از آن باخبر باشد.»
او با اشاره به ماهیت رآکتور الکبار در دیرالزور که آژانس در سال ۲۰۲۵ دسترسی لازم برای نظارت بر آن را پیدا کرد، گفت: «ماهیت این رآکتور به گونهای است که در تولید سوخت هستهای لازم برای استفاده مسقتیم در ساخت تسلیحات هستهای استفاده میشود. البته این هیچ وقت اعلام نشد و همواره انکار میشد که نگرانی جدی در زمینه اشاعه ایجاد کرده بود.»
گروسی درباره سرنوشت این مواد یافتشده گفت: «این مواد اکنون تحت نظارت پادمانی است.این مواد در جای صعبالعبوری واقع شده است که دسترسی به آن پیچیده است. بازرسان ما در دوره گزارشدهی در محل حاضر شدند، کارشان را تکمیل کردند و ما اکنون در حال راهاندازی دوربینها هستیم. تصمیمگیری درباره سرنوشت این مواد بر عهده دولت سوریه است. ما قرار نیست به آنها بگوییم چه کار کنند. آنچه برای ما اهمیت دارد، این است که همواره از محل این مواد تا آخرین گرم آن و این که چه کاری با آن انجام میشود، باخبر باشیم. بنابراین، این یک موضوع سیاسی است و دمشق با دولتهای دیگر در این باره در حال گفتوگوست.»
گروسی همچنین درباره وضعیت رآکتور دیرالزور گفت: «رآکتور تقریبا تکمیل شده بود و تنها کاری که انجام نشده بود، تزریق سوخت بود. البته این نتیجه ارزیابیهای خارجی بود، چراکه به آن دسترسی نداشتیم. این رآکتور در مرحله بسیار پیشرفته ساخت بود. ما اکنون میتوانیم آن را تایید کنیم، چراکه در حال کاوش در محل هستیم. مقامات پیشین سوربه انفجارهایی در این محل انجام داده بودند تا وضعیت را مبهم کنند و مانع از تحقیقاتی شوند که با دقت بیشتری مشخص کند آنجا چه رخ داده بود.»
درباره تضمینهای امنیتی، با متجاوزین به تاسیسات اتمی ایران گفتوگو شده است؟
مدیرکل آژانس در بخش دیگری از این نشست خبری در پاسخ به سوالی درباره بازگشت فعالیتهای نظارت و راستیآزمایی آژانس در تاسیسات اصلی ایران و موضوع تضمین امنیت بازرسان آژانس در ایران که مسکو نگرانیهایی را درباره آن مطرح کرده بود، گفت: «مسلما نگرانی دیگر کشورها در این باره مایه قدردانی است و من اولین کسی هستم که نمیخواهم جان بازرسانم را به خطر بیندازم. من در این باره گفتوگوهایی از جمله با ایران داشتهام که در توافق قاهره نیز مورد بحث قرار گرفت. این مشکل غیرقابل حل نیست. همان طور که میدانید، ما(آژانس) در خط مقدم اوکراین بازرسان ایمنی(هستهای) و گاهی پادمانی داریم. به همین دلیل است که ما برای برقراری آتشبس مذاکره میکنیم و با طرفین درگیر در جنگ گفتوگو میکنیم تا در زمان انجام بازرسیهای فنی عملیاتهای نظامی متوقف شود و بازرسان ما آسیب نبینند.»
گروسی بدون پاسخ مستقیم به این سوال که آیا درباره این تضمینهای امنیتی با طرفهای متجاوز به تاسیسات اتمی ایران نیز گفتوگو کرده است، تنها به گفتن این که طبق ۷ رکن و ۵ اصل ضروری ارائه شده او درباره ایمنی و امنیت هستهای، حمله به تاسیسات اتمی نباید رخ دهد و قطعنامههای زیادی در شورای امنیت سازمان ملل در این رابطه وجود دارد، بسنده کرده و اشاره کرد که این موضوع در تمامی گفتوگوها پیرامون این موضوع مورد تاکید قرار میگیرد.
بیعملی گروسی در حفاظت از تاسیسات تحت پادمان ایران و محکومیت آن از سوی تهران مورد انتقاد قرار گرفته است. این در حالی است که گروسی در موارد مشابه در اوکراین در دیپلماسی فعالی با طرفین درگیر برای برقراری آتشبس در محل تاسیسات اتمی آسیبدیده مشارکت داشت و بارها با مقامات ارشد اوکراین و روسیه دیدار و در این باره گفتوگو کرده است. مواضع او در نفی این گونه حملات و محکوم کردن آن نیز در مورد اوکراین صریحتر بوده است، اگرچه او در مورد ایران این گونه اظهارات را عمل سیاسی توصیف کرده است که به گفته او، وظیفهای برای انجام دادن آن ندارد.
گروسی در پاسخ به این سوال که انتظار دارد ایران پیش از آن که امکان بازگشت بازرسان آژانس به ایران فراهم شود، چه توضیحاتی را به صورت داوطلبانه به آژانس ارائه دهد، مدعی شد: «طبق مقررات توافق جامع پادمانی، وقتی با رخدادهای قابل توجهی درباره وضعیت، مقدار یا وضعیت موجودی مواد تحت پادمان مواجهیم، این کشور باید گزارشی ارائه کند و اطلاعات کافی را به آژانس ارائه کند تا بتواند ارزیابی کند که چه کاری باید انجام شود. این اتفاق نیفتاده است. در توافق قاهره بندی بود که آنها(ایران) قرار بود این اطلاعات را به ما ارائه دهند که این اتفاق نیفتاده است. مقامات ایران به آسیبها یا شرایط فیزیکی(تاسیسات بمبارانشده) اشاره میکنند که باید دقیقا به ما بگویند مشکل آن چیست. مثلا برای این که بتوانیم تعامل داشته باشیم، آنها باید بگویند آیا بر اثر حملات تغییری در موجودی مواد ایجاد شده است؟ آیا در محلی غیرقابل دسترس هستند و چرا دسترسی به آن امکانپذیر نیست. متاسفانه تا کنون قادر نبودهایم چنین گفتوگویی داشته باشیم.»
ایران عضو انپیتی است
گروسی در پاسخ به سوالی درباره این که با فرض پابرجا بودن شرایط پیرامون ایران، آژانس چه اقدامات ملموسی میتواند در ارتباط با فعالیتهای نظارتی خود در ایران انجام دهد، بار دیگر بدون اشاره به حق مشروع ایران در اعمال حاکمیت بر تاسیسات آسیبدیده در شرایط جنگی، گفت که ایران عضو انپیتی است و وظایفی دارد که باید انجام دهد.
به گفته او، در گفتوگوها با ایران در زمان جنگ، از جمله در توافق قاهره به این مسائل پرداخته شده است و همه چیز، از جمله حضور بازرسان و نظارت قابل رسیدگی است.
گروسی گفت: هیچ محدودیتی در توان ما برای گوش دادن به صحبتهای آنها و یافتن مسیری رو به جلو وجود ندارد.
مدیرکل آژانس در پاسخ به سوالی درباره تهدیدهای دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا درباره حمله به کوه کلنگ با ادعاهای اثباتنشده وجود مواد و تجهیزات هستهای در این محل و تاثیر آن بر فعالیتهای آژانس در ایران، بار دیگر با خودداری از محکوم کردن چنین حملاتی که با آسیب جدی به ساختار منع اشاعه جهانی همراه است، گفت: «اینها تصمیم ملی است. من یک دیپلماتم و به راهکار دیپلماتیک برای مسائل باور دارم. ما به تعامل نیاز داریم. بنابراین من نظری درباره اقداماتی که بقیه میگویند قصد انجام دادن آن را دارند، نمیدهم. اما به نظرم درس خوبی که از تمامی اتفاقات رخداده میتوان گرفت این است که به منظور این که واقعا کاری را پیش ببریم، به راهحلی دیپلاتیک نیاز داریم. این ثبات و قابل پیشبینی بودن را فراهم میکند و همان عادیسازی را که ایران به دنبال آن بوده است را رقم میزند. بدون تعامل با ما، چنین چیزی رخ نخواهد داد، چراکه بدون آن نمیتوان برای بقیه تضمین کرد هیچ اتفاق ناگفتهای در ایران حال رخ دادن نیست. نتایج مثبت با تعامل با آژانس به دست میآید و امیدوارم رخ دهد.»
اظهارات گروسی درباره تعامل با آژانس در حالی مطرح میشود که ایران در زمان توافق هستهای پس از چند سال مذاکرات فشرده با گروه 1+5 به توافقی دست یافت که در ازای لغو تحریمهای آن و عادیسازی روابط تجاری، سختترین مقررات راستیآزمایی و نظارت را بر برنامه هستهای ایران اعمال و آن را محدود میکرد. اگرچه این توافق به دلیل خروج یکجانبه آمریکا از توافق هستهای در سال 2018 و بدعهدی اروپا در عمل به تعهداتش نسبت به عادیسازی روابط تجاری با ایران، جز در بخش پایبندی یکجانبه ایران به تعهدات هستهای خود عملی نشد و تهران از مزایای مقرر در آن عملا محروم ماند.
مذاکرات در ادوار بعدی نیز با مطرح شدن خواستههای حداکثری و دیکته مواضع از سوی آمریکا و متحدان آن بدون در نظر گرفتن حقوق مشروع ایران طبق انپیتی منجر به دستیابی به راهکاری دیپلماتیک نشد. همچنین آمریکا در دولت ترامپ دو بار با حمله به ایران در میانه مذاکرات به دیپلماسی خیانت کرد و تلاشهای دیپلماتیک کشورهای میانجی را که از شرکا و متحدان آن هستند نیز بیاعتبار ساخت.
گروسی در پایان بر ضرورت آنچه «گفتوگوی جدی» ایران با آژانس خواند، تاکید کرده و گفت: «من اطمینان دارم و تضمین میکنم که این انعکاس بسیار مثبتی خواهد داشت که برای دیگران امکان این را فراهم میکند که در نظر بگیرند ما یعنی آژانس و ایران روندی داریم که باید از آن حفاظت شود، باید از آن حمایت شود. این به صلح کمک خواهد کرد، نه جنگ.»
- نویسنده :
- منبع :
https://19dey.com/news/105486
