19 دی آنلاین: در سالروز وفات حضرت فاطمه معصومه(س)، قم بهعنوان حرم اهلبیت(ع)، میزبان زائرانی از نقاط مختلف کشور است و همزمان با برگزاری آیینهای سوگواری در حرم مطهر، مساجد و هیاتهای مذهبی، بخشهای مختلف شهر نیز با سیاهپوشی و برپایی موکبها و ایستگاههای صلواتی، میزبانی زائران و عزاداران بانوی کرامت است.
از نخستین ساعات روز، مسیرهای منتهی به حرم مطهر حالوهوای دیگری دارد؛ پرچمهای عزا بر سردرها و خیابانها به چشم میخورد و صدای نوحه و مرثیه از نقاط مختلف شهر شنیده میشود؛ صحنها و شبستانهای حرم نیز میزبان زائرانی است که هر کدام با نیتی خود را به این مکان مقدس رساندهاند؛ عدهای برای عرض تسلیت، گروهی برای زیارت و برخی نیز برای خلوتی کوتاه با بانوی کرامت.
بانویی که قم را مقصد خود کرد
حضرت فاطمه معصومه(س)، دختر امام موسی کاظم(ع) و خواهر امام رضا(ع)، از بانوان برجسته خاندان اهلبیت(ع) است که جایگاه علمی و معنوی ویژهای در میان شیعیان دارد؛ ایشان در سال ۲۰۱ هجری قمری و در پی حرکت به سوی خراسان برای دیدار برادر بزرگوارشان، امام رضا(ع)، راهی ایران شدند.
در مسیر، پس از رسیدن به ساوه و بیماری، به سوی قم حرکت کردند و در این شهر مورد استقبال مردم و بزرگان قم قرار گرفتند؛ حضرت معصومه(س) پس از ورود به قم، ۱۷ روز در این شهر اقامت داشتند و در این مدت در محل عبادت خود که امروز به «بیتالنور» شناخته میشود، به عبادت و راز و نیاز پرداختند.
رحلت آن حضرت در قم، سرآغاز پیوندی ماندگار میان این شهر و خاندان اهلبیت(ع) شد؛ پیوندی که قرنها بعد نیز همچنان بخش مهمی از هویت مذهبی، فرهنگی و اجتماعی قم را شکل میدهد.
حرم؛ قلب تپنده شهر در روز سوگ
در سالروز رحلت حضرت معصومه(س)، حرم مطهر بانوی کرامت به کانون اصلی برنامههای سوگواری تبدیل شده است؛ حضور زائران در صحنها و شبستانها، برگزاری مراسم عزاداری، قرائت زیارتنامه و مرثیهسرایی، فضای حرم را آکنده از حزن و معنویت کرده است.
برگزاری برنامههای ویژه رحلت بانوی کرامت از ۳۰ شهریور تا دوم مهرماه تدارک دیده شدهاست که آیین اهتزاز پرچم عزای فاطمی، خطبه خوانی، برپایی دسته عزای خادمان و مردم قم، مجالس روضه بانوان و آیین سنتی «شمعدانگردانی و خطبهخوانی» از جمله این برنامههاست.
اما سوگواری در قم تنها به فضای حرم محدود نمیشود؛ اطراف حرم، خیابانهای منتهی به بارگاه و بخشهایی از بافت مرکزی شهر نیز در این روز تحت تاثیر فضای عزاداری قرار میگیرد؛ مغازهها و مراکز مختلف با نصب پرچمهای سیاه، پخش نذری و همراهی با آیینهای سوگواری، بخشی از این فضای عمومی را شکل میدهند.
قم؛ شهری که زیارت در آن جریان دارد
برای قم، حرم حضرت معصومه(س) تنها یک مکان زیارتی نیست؛ این بارگاه در طول قرنها به یکی از مهمترین کانونهای دینی، فرهنگی و اجتماعی شهر تبدیل شدهاست؛ شکلگیری و گسترش حوزه علمیه قم نیز در کنار عوامل تاریخی متعدد، با حضور و جایگاه حرم حضرت معصومه(س) پیوندی عمیق یافتهاست.
به همین دلیل، در مناسبتهایی مانند سالروز رحلت بانوی کرامت، زندگی روزمره مردم با آیینهای مذهبی و حضور زائران درهم میآمیزد.
از حرم بانوی کرامت تا مسجد جمکران
در چنین روزی، فضای معنوی قم تنها در اطراف حرم مطهر خلاصه نمیشود؛ مسجد مقدس جمکران نیز یکی دیگر از مقصدهای مهم زائران و مجاورانی است که در روزهای مناسبتی به قم سفر میکنند.
مسجد جمکران در بخش دیگری از شهر، میزبان زائرانی است که پس از زیارت حرم حضرت معصومه(س)، یا بهصورت مستقل، برای عبادت، دعا و زیارت به این مسجد میروند؛ حضور همزمان زائران در دو قطب مهم زیارتی قم، تصویری از جایگاه این شهر در فرهنگ زیارت و آیینهای مذهبی ارائه میدهد.
شهر در سوگ، مردم در کنار زائران
یکی از جلوههای قابل توجه این روز در قم، همراهی مردم شهر با زائران است؛ در کنار برنامههای رسمی، موکبها و ایستگاههای صلواتی نیز در مناسبتهای معصومیه در خدمت زائران قرار میگیرند.
این حضور مردمی، تصویری از قم بهعنوان شهری ارائه میکند که مناسبتهای مذهبی در آن تنها در قالب مراسم رسمی برگزار نمیشود، بلکه در فضای عمومی شهر و در رفتار روزمره مردم نیز نمود پیدا میکند.
سالروز رحلت حضرت معصومه(س) برای قم، تنها یک مناسبت در تقویم نیست؛ روزی است که بخش مهمی از هویت تاریخی و مذهبی شهر بار دیگر در برابر چشم زائران و مجاوران قرار میگیرد؛ از گنبد و گلدستههای حرم تا خیابانهای سیاهپوش، از زمزمه زیارت در صحنهای حرم تا نوای عزاداری در نقاط مختلف شهر.
قم در این روز، شهری است که زائران را در خود جای میدهد و در سوگ بانویی مینشیند که حضورش در این شهر، بیش از دوازده قرن است که بخشی جداییناپذیر از تاریخ و هویت قم شده است.
جایگاه قم در روایات اهلبیت(ع) پیش از حضور حضرت معصومه(س) مورد تاکید بوده است
استاد حوزه و دانشگاه در شب وفات حضرت فاطمه معصومه(س) طی سخنرانی در شبستان امام خمینی(ره) با اشاره به روایات نقلشده درباره فضیلت شهر قم، گفت: پیش از آنکه حضرت معصومه(س) در این شهر به خاک سپرده شوند، در روایات اهلبیت(ع) مطالب متعددی درباره جایگاه و فضیلت قم بیان شده است.
حجتالاسلام والمسلمین ناصر رفیعی افزود: مرحوم علامه مجلسی در جلد ۵۷ کتاب «بحارالانوار» چندین روایت درباره قم نقل کرده و مرحوم شیخ عباس قمی نیز نکاتی را درباره این شهر بیان کرده است.
وی با اشاره به کتاب «بانوی ملکوت»، اضافه کرد: در این کتاب، بر اساس همین روایات، ۳۴ نکته درباره شهر قم مطرح شده است.
وی ادامه داد: یکی از این روایات از امام صادق(ع) نقل شده است که فرمودند: «اگر گرفتار بلا و رنج شدید، به قم پناه ببرید، زیرا قم پناهگاه فاطمیان و آسایشگاه مومنان است.»
رفیعی همچنین با اشاره به روایات دیگری درباره قم، گفت: در روایات اهلبیت(ع)، قم به عنوان شهری که محل اجتماع و پناه مومنان و یکی از مراکز مهم علم و معارف دینی خواهد بود، معرفی شده است.
بانویی که قم را مقصد خود کرد
حضرت فاطمه معصومه(س)، دختر امام موسی کاظم(ع) و خواهر امام رضا(ع)، از بانوان برجسته خاندان اهلبیت(ع) است که جایگاه علمی و معنوی ویژهای در میان شیعیان دارد؛ ایشان در سال ۲۰۱ هجری قمری و در پی حرکت به سوی خراسان برای دیدار برادر بزرگوارشان، امام رضا(ع)، راهی ایران شدند.
در مسیر، پس از رسیدن به ساوه و بیماری، به سوی قم حرکت کردند و در این شهر مورد استقبال مردم و بزرگان قم قرار گرفتند؛ حضرت معصومه(س) پس از ورود به قم، ۱۷ روز در این شهر اقامت داشتند و در این مدت در محل عبادت خود که امروز به «بیتالنور» شناخته میشود، به عبادت و راز و نیاز پرداختند.
رحلت آن حضرت در قم، سرآغاز پیوندی ماندگار میان این شهر و خاندان اهلبیت(ع) شد؛ پیوندی که قرنها بعد نیز همچنان بخش مهمی از هویت مذهبی، فرهنگی و اجتماعی قم را شکل میدهد.
حرم؛ قلب تپنده شهر در روز سوگ
در سالروز رحلت حضرت معصومه(س)، حرم مطهر بانوی کرامت به کانون اصلی برنامههای سوگواری تبدیل شده است؛ حضور زائران در صحنها و شبستانها، برگزاری مراسم عزاداری، قرائت زیارتنامه و مرثیهسرایی، فضای حرم را آکنده از حزن و معنویت کرده است.
برگزاری برنامههای ویژه رحلت بانوی کرامت از ۳۰ شهریور تا دوم مهرماه تدارک دیده شدهاست که آیین اهتزاز پرچم عزای فاطمی، خطبه خوانی، برپایی دسته عزای خادمان و مردم قم، مجالس روضه بانوان و آیین سنتی «شمعدانگردانی و خطبهخوانی» از جمله این برنامههاست.
اما سوگواری در قم تنها به فضای حرم محدود نمیشود؛ اطراف حرم، خیابانهای منتهی به بارگاه و بخشهایی از بافت مرکزی شهر نیز در این روز تحت تاثیر فضای عزاداری قرار میگیرد؛ مغازهها و مراکز مختلف با نصب پرچمهای سیاه، پخش نذری و همراهی با آیینهای سوگواری، بخشی از این فضای عمومی را شکل میدهند.
قم؛ شهری که زیارت در آن جریان دارد
برای قم، حرم حضرت معصومه(س) تنها یک مکان زیارتی نیست؛ این بارگاه در طول قرنها به یکی از مهمترین کانونهای دینی، فرهنگی و اجتماعی شهر تبدیل شدهاست؛ شکلگیری و گسترش حوزه علمیه قم نیز در کنار عوامل تاریخی متعدد، با حضور و جایگاه حرم حضرت معصومه(س) پیوندی عمیق یافتهاست.
به همین دلیل، در مناسبتهایی مانند سالروز رحلت بانوی کرامت، زندگی روزمره مردم با آیینهای مذهبی و حضور زائران درهم میآمیزد.
از حرم بانوی کرامت تا مسجد جمکران
در چنین روزی، فضای معنوی قم تنها در اطراف حرم مطهر خلاصه نمیشود؛ مسجد مقدس جمکران نیز یکی دیگر از مقصدهای مهم زائران و مجاورانی است که در روزهای مناسبتی به قم سفر میکنند.
مسجد جمکران در بخش دیگری از شهر، میزبان زائرانی است که پس از زیارت حرم حضرت معصومه(س)، یا بهصورت مستقل، برای عبادت، دعا و زیارت به این مسجد میروند؛ حضور همزمان زائران در دو قطب مهم زیارتی قم، تصویری از جایگاه این شهر در فرهنگ زیارت و آیینهای مذهبی ارائه میدهد.
شهر در سوگ، مردم در کنار زائران
یکی از جلوههای قابل توجه این روز در قم، همراهی مردم شهر با زائران است؛ در کنار برنامههای رسمی، موکبها و ایستگاههای صلواتی نیز در مناسبتهای معصومیه در خدمت زائران قرار میگیرند.
این حضور مردمی، تصویری از قم بهعنوان شهری ارائه میکند که مناسبتهای مذهبی در آن تنها در قالب مراسم رسمی برگزار نمیشود، بلکه در فضای عمومی شهر و در رفتار روزمره مردم نیز نمود پیدا میکند.
سالروز رحلت حضرت معصومه(س) برای قم، تنها یک مناسبت در تقویم نیست؛ روزی است که بخش مهمی از هویت تاریخی و مذهبی شهر بار دیگر در برابر چشم زائران و مجاوران قرار میگیرد؛ از گنبد و گلدستههای حرم تا خیابانهای سیاهپوش، از زمزمه زیارت در صحنهای حرم تا نوای عزاداری در نقاط مختلف شهر.
قم در این روز، شهری است که زائران را در خود جای میدهد و در سوگ بانویی مینشیند که حضورش در این شهر، بیش از دوازده قرن است که بخشی جداییناپذیر از تاریخ و هویت قم شده است.
جایگاه قم در روایات اهلبیت(ع) پیش از حضور حضرت معصومه(س) مورد تاکید بوده است
استاد حوزه و دانشگاه در شب وفات حضرت فاطمه معصومه(س) طی سخنرانی در شبستان امام خمینی(ره) با اشاره به روایات نقلشده درباره فضیلت شهر قم، گفت: پیش از آنکه حضرت معصومه(س) در این شهر به خاک سپرده شوند، در روایات اهلبیت(ع) مطالب متعددی درباره جایگاه و فضیلت قم بیان شده است.
حجتالاسلام والمسلمین ناصر رفیعی افزود: مرحوم علامه مجلسی در جلد ۵۷ کتاب «بحارالانوار» چندین روایت درباره قم نقل کرده و مرحوم شیخ عباس قمی نیز نکاتی را درباره این شهر بیان کرده است.
وی با اشاره به کتاب «بانوی ملکوت»، اضافه کرد: در این کتاب، بر اساس همین روایات، ۳۴ نکته درباره شهر قم مطرح شده است.
وی ادامه داد: یکی از این روایات از امام صادق(ع) نقل شده است که فرمودند: «اگر گرفتار بلا و رنج شدید، به قم پناه ببرید، زیرا قم پناهگاه فاطمیان و آسایشگاه مومنان است.»
رفیعی همچنین با اشاره به روایات دیگری درباره قم، گفت: در روایات اهلبیت(ع)، قم به عنوان شهری که محل اجتماع و پناه مومنان و یکی از مراکز مهم علم و معارف دینی خواهد بود، معرفی شده است.
- نویسنده :
- منبع :
https://19dey.com/news/106036
