19 دی آنلاین: معاون حقوقی وزارت خارجه گفت: طرح ۲ روزه ایران برای باز شدن تنگه هرمز، الان روی میز است و اگر قرار است یک اقدام عملی صورت بگیرد، این اقدام، دیگر باید از سوی طرف آمریکایی پاسخ داده شود.
«کاظم غریب‌آبادی» معاون حقوقی و بین‌الملل وزارت امور خارجه جمهوری اسلامی ایران در گفت‌وگویی تلویزیونی و با اشاره به بدعهدی‌های آمریکا در قبال ایران گفت: آمریکا کشوری بدعهد است و دست‌کم سه بار در طول یک سال و نیم گذشته بدعهدی خود را ثابت کرده است.
این دیپلمات ارشد ایرانی افزود: بنابراین نمی‌توانید در میز دیپلماسی به آمریکا اعتماد داشته باشید. یک بار جنگ دوازده‌روزه را شاهد هستیم که پیش از آن مذاکراتی انجام می‌شد. جنگ چهل‌روزه را نیز شاهد هستیم که پیش از آن هم مذاکرات در جریان بود. همچنین مذاکرات اسلام‌آباد و تفاهم اسلام‌آباد را داریم؛ همان تفاهم منعقد شد و حداکثر دو هفته دوام آورد.
وی درباره طرح ایران برای بازگشایی تنگه هرمز افزود: آمریکا باید اقدامات عملی را برای این‌ها انجام دهد. این‌ها زمان‌بر نیست که بخواهید بگویید موضوعاتی است که بسیار زمان‌بر است. طرح ایران آن موقع هفت‌روزه بود. بعد در طول این حدوداً دو ماه گذشته، رایزنی‌های مختلفی با واسطه‌ها، به‌ویژه قطر و پاکستان، انجام شد؛ چه با آمدن به تهران و چه با حضور هیئت‌های ما در کشورهای ثالث و صحبت با این میانجی‌ها.
غریب‌آبادی تصریح کرد: این طرح تا دو روز کاهش پیدا کرد و کوتاه‌تر شد، به این معنا که این اقدامات می‌تواند ظرف دو روز انجام شود و منجر به باز شدن تنگه هرمز شود. این الان روی میز است.
وی تاکید کرد: جمهوری اسلامی ایران آن کاری که باید انجام می‌داد یعنی به‌رغم تمام بدعهدی‌ها، تعهد خودش را نسبت به حوزه دیپلماتیک نشان داد. این الان روی میز است، یعنی اگر قرار است یک اقدام عملی صورت بگیرد، این اقدام دیگر باید از سوی طرف آمریکایی پاسخ داده شود.
غریب‌آبادی در ادامه تأکید کرد: صورت مسئله کاملاً مشخص است. آمریکا باید یک سری اقدامات را انجام دهد. حالا توالی این اقدامات را می‌شود بحث کرد که در طول دو روز، سه روز، پنج روز یا حتی هفت روز، یعنی در واقع شما از یک فاصله دو روزه تا هفت روزه دارید و می‌توانید بحث کنید که کدام اقدام در کدام روز انجام شود. اما یک چیز قابل بحث نیست و آن، این است که هیچ‌کدام از این الزامات نمی‌تواند حذف شود. این نکته کلیدی است.
وی در پاسخ به این پرسش که «آمریکایی‌ها نسبت به پیشنهاد هنوز پاسخ رسمی نداده‌اند؟» گفت: ما هنوز فاصله داریم تا بخواهیم بنشینیم و این متن را نهایی کنیم.
وی درباره این فاصله‌ها گفت: نسبت به اجرای برخی از این‌ها در همین دو روز یا در آن طرح هفت‌روزه، آمریکا نظراتی دارد و در نهایت می‌خواهد اجرای برخی از این‌ها را به زمان‌های دیگری موکول کند.
غریب‌آبادی با تاکید بر اینکه «این موارد عملیاتی نیست»، درباره چرایی این موضوع گفت: هر کدام از موضوعات (مدنظر ایران) اگر الان اجرا نشود، ضرورتاً تفاهمی نمی‌تواند شکل بگیرد و مشکل ایجاد می‌شود. اگر هم شکل بگیرد، این تفاهم، تفاهمی ناپایدار خواهد بود.
وی تاکید کرد: ما جنگ را آغاز نکردیم. جمهوری اسلامی ایران جنگ‌طلب نبوده است. ما از خودمان دفاع کردیم و همواره در حال دفاع از خودمان بوده‌ایم. اگر قرار است کشوری اعتماد کشور دیگر را جلب کند، این ما نیستیم که بخواهیم هزینه بیشتری بپردازیم و بخواهیم اعتماد آمریکا را به خودمان جلب کنیم. این آمریکاست که باید اعتماد جمهوری اسلامی ایران را جلب کند، البته اگر خواهان حل و فصل دیپلماتیک موضوع است.
غریب‌آبادی در ادامه صحبت های در این برنامه تصریح کرد: ما همچنان در وضعیت جنگی هستیم. ما در وضعیت نه جنگ و نه صلح نیستیم.
وی با اشاره به اقدامات تجاوزکارانه آمریکا گفت: هر روز گاهی اوقات برخی اقدامات ایذایی و عملیات‌های نظامی از سوی آمریکا علیه منافع ما انجام می‌شود. اگر ما این را وضعیت نه جنگ و نه صلح تلقی کنیم، هر طرفی که اقدام اولیه را انجام دهد، این به نوعی اقدام تجاوز نظامی محسوب می‌شود. اما از لحاظ حقوقی، اگر وضعیت جنگی تلقی شود که همین هم هست، اقدامات جمهوری اسلامی ایران در هر زمانی، تا زمانی که این جنگ به صورت دائمی خاتمه پیدا کند، اقدام به دفاع مشروع است.
معاون وزیر خارجه ایران تاکید کرد: ما در واقع منتظر نیستیم که هر وقت مثلاً یک پایگاه ما را زد یا به یک منافع ما حمله کرد، ما به آن پاسخ دهیم؛ چراکه هنوز شرایط، شرایط جنگی است. شرایط جنگی الزامات خاص خودش را دارد. اگر آمریکا فکر می‌کند که از این طریق می‌تواند به نتیجه برسد، مسیر را آزمایش کرده است؛ هم در جنگ ۱۲ روزه و هم در جنگ ۴۰ روزه.
غریب‌آبادی در ادامه و درباره ادعای آمریکایی‌ها درباره محاصره ایران گفت: در حوزه زمینی، ما الان مرزهایمان با عراق، ترکیه و پاکستان برقرار است. در حوزه شمالی نیز با ترکمنستان، ارمنستان و آذربایجان این مرزها برقرار است. گاهی اوقات در یک یا دو نقطه مرزی مشکلات فنی پیش می‌آید، مرزی بسته می‌شود و بعد این مشکل رفع می‌شود و شرایط به وضعیت عادی خودش برمی‌گردد. ما با تمام این‌ها در سطح بالا در تعامل هستیم.
وی افزود: در حوزه هوایی هم این‌چنین است. پروازهای ما الان به عراق و به ترکیه برقرار است. برخی محدودیت‌ها ایجاد شده است؛ مثلاً ما الان به بغداد پروازی نداریم، اما پرواز به نجف برقرار است. در حاشیه خزر نیز ما به یکی از کشورها پرواز داریم. آمریکایی‌ها در حوزه پروازها را هم نتوانستند موفق شوند.
معاون وزیر خارجه ایران با تاکید بر این موضوع که «ظرفیت پروازی برای مسافران باز است»، گفت: جمهوری اسلامی ایران ظرفیت‌ها و ارتباطات غنی و همسایگان بسیاری دارد. این اصل وابستگی متقابل بین ما و همسایگان ایجاد شده است.
وی افزود: ایران ونزوئلا نیست که شما رئیس‌جمهورش را بردارید و ببرید و این کشور کاملاً وادار به تسلیم شود. ایران که کوبا نیست که شما بیایید آن را کاملا محاصره اقتصادی کنید و هیچ ورود و خروجی از آنجا نباشد. ایران، ایرانِ جمهوری اسلامی ایران است. ما تجربه غنی داریم.
غریب‌آبادی با تاکید بر اینکه آمریکایی‌ها «نه در محاصره زمینی و نه در بحث محاصره هوایی توفیقی نداشتند»، تاکید کرد: ما یک دیپلماسی قوی در دولت و وزارت خارجه پیش گرفتیم. ما با تمام همسایگانمان در سطوح مختلف، از سطح رئیس‌جمهور تا وزیر خارجه و وزرای تخصصی در دولت، در ارتباط هستیم..
غریب‌آبادی درباره شروط ایران برای بازگشایی تنگه هرمز نیز گفت: آن نکات کلیدی که برای جمهوری اسلامی ایران مطرح بود، مانند خاتمه دائمی جنگ در تمامی جبهه‌ها، نکته کلیدی و اساسی است. بحث محاصره اقتصادی که آمریکا وضع کرده، بحث پول‌های بلوکه‌شده ایران است، و بحث رفع برخی از تحریم‌ها، از جمله در حوزه نفتی و موضوعات دیگر مطرح است.
وی افزود: آمریکا یک سری تحریم‌های جدیدی را هم بعد از اینکه تعهدات خودش ذیل یادداشت تفاهم اسلام‌آباد را کنار گذاشت و آن تفاهم را به صورت کامل ملغی کرد، وضع کرد.
معاون وزیر خارجه گفت: تکلیف این‌ها هم باید مشخص شود؛ یعنی نمی‌تواند این‌ها به عنوان یک ابزار جدید در دست آمریکا باقی بماند که دوباره ما مذاکره کنیم تا این تحریم‌های جدید را رفع کنیم. باید این‌ها هم بخشی از اقدامات اجرایی آمریکا باشد و آمریکا این تحریم‌ها را هم باید کنار بگذارد. تجهیزات و نیروهای نظامی جدیدی که آمریکا به منطقه اضافه کرد، مسائلی است که باید تکلیف آن مشخص شود، یعنی آمریکا باید اقدامات عملی را برای این‌ها انجام دهد. این‌ها هم زمان‌بر نیست که بخواهید بگویید موضوعاتی است که بسیار زمان‌بر است.
غریب‌آبادی در ادامه این گفت‌وگو و با انتقاد از مواضع «رافائل گروسی» مدیرکل آژانس بین‌المللی انرژی اتمی در قبال ایران گفت: او حداقل وظیفه خودش را انجام نداد. اما ما در موارد مشابه ازجمله اوکراین شاهدیم که از واژه‌های محکومیت استفاده کرده است؛ چرا این حملات علیه تجهیزات اتمی ایران را محکوم نکرد؟ آن هم تأسیساتی که تمام پرسنل آن‌ها در تاسیسات ایران در حال کار بودند و کوچکترین انحرافی هم مشاهده نکردند.
وی افزود: این مدیرکل الان چگونه می‌تواند بیاید ادعا کند که «من هیچ دسترسی به تأسیسات اتمی ندارم»؟ او به کدام تأسیسات دسترسی ندارد؟ تأسیساتی که آمریکا به آن‌ها حمله کرده است. یعنی شما می‌خواهید ببینید چقدر ما دچار تخریب شدیم؟ سلاح‌های آمریکا که در واقع تجهیزات هسته‌ای ما را مورد هدف قرار داده‌اند، چقدر قدرت داشته‌اند که سلاحی طراحی کنند تا با یک قدرت جدید همان تأسیسات، تأسیسات جدید و مشابه دیگری را مورد هدف قرار دهند؟ هدف آژانس همین باید باشد.
غریب‌آبادی در ادامه گفت: الان در این شرایط، مدیرکل آژانس نباید تقاضای دسترسی کند؛ نباید اظهارات سیاسی کند که «من هیچ اطلاعاتی راجع به مواد با غنای بالای ایران ندارم، من هیچ اطلاعاتی راجع به تأسیسات مورد حمله واقع‌شده ایران ندارم».
معاون وزیر خارجه ایران خطاب به گروسی گفت: شما کوچکترین وظیفه خودتان را انجام ندادید و مادامی که این وضعیت هم حل و فصل نشود، بدیهی و طبیعی است که جمهوری اسلامی ایران نمی‌تواند دسترسی‌های آژانس را برقرار کند.
وی افزود: ما مورد حمله واقع شدیم؛ امنیت ملی و منافع ملی ما به مخاطره افتاد. از این منظر، سیاست ما با آژانس همین سیاستی است که الان هست؛ یعنی در واقع مادامی که این وضعیت به صورت دائمی حل و فصل نشود و بحث جنگ خاتمه پیدا نکند، یک تفاهم دیپلماتیک برقرار نشود و آمریکا تعهدات خودش را انجام ندهد، طبیعتاً در حوزه هسته‌ای ما نمی‌توانیم دسترسی‌های آژانس را برقرار کنیم..
غریب‌آبادی درباره موضوع پیمان منع گسترش سلاح‌های هسته‌ای، «ان‌پی‌تی» نیز گفت: این روزها می‌بینم که مباحثی درباره ان‌پی‌تی در محافل مختلف مطرح است. جمهوری اسلامی ایران همچنان عضو ان‌پی‌تی است. داستان این موضوع در واقع جداست؛ هر تصمیمی که در واقع نظام راجع به ان‌پی‌تی بگیرد، آن تصمیم، تصمیم نظام جمهوری اسلامی ایران می‌شود. ما الان عضو ان‌پی‌تی هستیم. آژانس می‌گوید چون شما عضو هستید، تعهداتی دارید. ما می‌گوییم ما عضو هستیم، اما تعهدات، تعهدات متقابل است؛ شما تعهدات در برابر ایران را انجام ندادید. ما الان چگونه می‌توانیم دسترسی شما را به تأسیساتی که آمریکا مورد هدف قرار داده برقرار کنیم؟ این یک کار غیرممکنی است. این آژانس ثابت کرده که کاملاً یک آژانس سیاسی است.
وی در ادامه و با تاکید بر اینکه طرح جدید آمریکا موسوم به «دروازه آهنین» نیز به نتیجه نخواهد رسید، گفت: تحریم‌های اقتصادی را آمریکا از ابتدای انقلاب علیه جمهوری اسلامی ایران آزمایش کرده است؛ تحریم اقتصادی چیز جدیدی نیست. نام این‌ها عوض می‌شود، ولی همان سیاست‌های شکست‌خورده قبلی است.
معاون وزارت خارجه افزود: خود ترامپ در دور اول ریاست جمهوری، سیاست فشار حداکثری را علیه جمهوری اسلامی ایران اعمال کرد. آن به کجا رسید؟ چه جوابی گرفت؟ هیچ جوابی نگرفت. درست است که تحریم‌ها آثار دارد و بر زندگی مردم تأثیر می‌گذارد اما خساراتی که از این شرایط بر اقتصاد جهانی، بر بازارهای انرژی جهانی، بر بازارهای مالی و بر خود آمریکا تحمیل می‌شود، بسیار سنگین‌تر از آن فشاری است که علیه جمهوری اسلامی ایران وارد می‌کند. همین سیاست «طرد اقتصادی» هم همین است.
غریب‌آبادی گفت: گر خاطرتان باشد، وزیر خزانه‌داری آمریکا گفته بود که «در دو هفته، ما تکلیف جمهوری اسلامی ایران را با همین بسته تحریمی جدید تحت عنوان موسوم به طرد اقتصادی تعیین تکلیف می‌کنیم و بساط را جمع می‌کنیم». الان چندین هفته گذشته است؛ اتفاقاً بساط سیاسی خودشان در آمریکا جمع و جور شد. خوب، این سیاست‌ها نتیجه عکس داد. یا الان مجددا این بسته طرد اقتصادی‌شان جواب نگرفت و در آن دو هفته و حتی فراتر از دو هفته، آمدند باز یک برنامه عملیاتی موسوم به «دروازه آهنین» را در واقع مطرح کردند برای کنترل در واقع حمل‌ونقل و کریدورهای ما در شمال و در حوزه در واقع آسیای مرکزی و همچنین حوزه خزر. این هم به نتیجه نخواهد رسید.
وی در ادامه گفت: در خود آمریکا و جامعه آمریکا همچنان بزرگ‌ترین نگرانی‌شان افزایش قیمت سوخت است. بر اساس نظرسنجی‌ها، ۷۳ درصد مردم آمریکا گفته‌اند مهم‌ترین نگرانی‌شان در طول جنگ با ایران گرانی حامل‌های انرژی است. معاون رئیس‌جمهور آمریکا گفت مهم‌ترین دلیل شکست جمهوری‌خواهان جنگ با ایران و بحث سیاست‌های حمایتی از اسرائیل است.
غریب‌آبادی در ادامه در بخشی دیکر از صحبت های خود در این گفت وگوی تلویزیونی گفت: ما در نشستی که با آقای رئیس‌جمهور در نشست تغییرات اقلیمی در ترکیه بودیم، یک از روسای جمهور کشورها که اسمش را اینجا مایل نیستم ببرم، که اصلاً باورتان نمی‌شود اگر اسم این کشور را بشنوید، گفت به خاطر بستن تنگه هرمز، برای مردمشان سیستم یارانه تعریف کردند.
وی افزود: این کشور ۱۰ میلیارد دلار تعریف کرده که به مردمشان یارانه بدهند تا عوارض ناشی از بستن تنگه را فقط برای اقتصاد یک کشور جبران کنند؛ آن هم در یک حوزه، در حوزه کود شیمیایی. بخش اعظم کود شیمیایی از تنگه هرمز عبور می‌کند و به خاطر بستن تنگه هرمز این محموله‌ها نمی‌تواند عبور کند و به کشورهای مقصد برسد. قیمت کود شیمیایی در تمامی کشورهایی که وابسته به کود شیمیایی وارداتی از اینجا بودند، بسیار بالا رفته است.
معاون حقوقی وزارت امور خارجه در بخش دیگری از این گفت‌وگو با بیان اینکه «در ارتباط با کشورهای ساحلی دریای خزر، ایران و روسیه سیاست مشترکی دارند»، گفت: پنج کشور ساحلی خزر، کنوانسیونی به نام «کنوانسیون رژیم حقوقی دریای خزر» دارند. این کنوانسیون هنوز به‌طور کامل وارد مرحله اجرا نشده و جمهوری اسلامی ایران نیز آن را امضا کرده، اما به تصویب مجلس نرسانده است. یکی از موضوعات و مفاد مهم این کنوانسیون آن است که کشورهای ساحلی نباید اجازه دهند پای کشورهای بیگانه به دریای خزر باز شود.
وی افزود: درست است که این کنوانسیون هنوز لازم‌الاجرا نشده است، اما کشورهای دیگری که آن را تصویب کرده‌اند، نباید اقداماتی مغایر با روح و مفاد آن انجام دهند. همین مسئله به‌نوعی برای آن کشورها تعهد ایجاد می‌کند. من در گفت‌وگو با سفیر روسیه نیز این موضوع را مطرح کرده‌ام. روس‌ها هم به‌طور کامل با باز شدن پای بیگانه در دریای خزر مخالف هستند، از جمله اینکه آمریکا بخواهد با کمک کشورهای ساحلی، سیاست‌های اقتصادی خود را علیه ایران پیش ببرد. البته اعتقاد ما این است که این موضوع می‌تواند بهانه‌ای برای آمریکا باشد تا نفوذ خود را در حوزه خزر بیشتر کند.
معاون وزیر خارجه ایران با بیان اینکه «ما این هشدارها را به کشورهای ساحلی دریای خزر منتقل کرده‌ایم»، گفت: وزیر امور خارجه نیز پیامی برای همتایان خود در کشورهای ساحلی خزر ارسال کرده و این مسائل را باز کرده‌ایم. بنابراین، ما همچنان با این کشورها در تماس هستیم و هشدارهای لازم را مطرح می‌کنیم. تأکید ما این است که دریای خزر حوزه حضور کشورهای بیگانه نیست، بلکه حوزه امنیتی، دفاعی، نظامی، اقتصادی، تجاری و زیست‌محیطی کشورهای ساحلی آن است. امیدواریم آمریکا نتواند از طریق این کشورها، سیاست‌های تحریمی خود علیه ایران را پیش ببرد.
وی درباره نقش میانجی‌ها میان ایران و آمریکا نیز گفت: قطری‌ها در این خصوص فعال هستند. پاکستان هم هست. اما تماس‌های بیشتری میان ایران و قطر انجام می‌شود. قطری‌ها در تماس هستند تا ببینند چگونه می‌توان زمینه لازم را برای دستیابی به تفاهم فراهم کرد. قطری‌ها هم با جمهوری اسلامی ایران و هم با طرف آمریکایی در تماس هستند.
معاون وزیر خارجه ایران همچنین گفت: در پی دو جنگ و به‌ویژه جنگ ۴۰ روزه که ابعاد منطقه‌ای پیدا کرد، قریب به اتفاق کشورهای منطقه به این نتیجه رسیدند که امنیت منطقه یک مسئله درون‌زاست و امنیت نمی‌تواند وابسته به قدرت‌های بیرونی باشد.
وی افزود: عموم کشورهای حاشیه جنوبی خلیج فارس میزبان پایگاه نظامی آمریکا بودند و هزینه‌های برخی از این پایگاه‌ها را خودشان پرداخت می‌کنند اما اکنون به این موضوع پی برده‌اند که حضور نظامی خارجی ضرورتاً امنیت برای این کشورها و منطقه به بار نمی‌آورد.
معاون حقوقی وزارت امور خارجه افزود: همه کشورهای منطقه به تنگه هرمز برای صادرات نفت و محصولات شیمیایی و واردات کالاهای پتروشیمی و محصولات دیگر وابسته هستند. در این طریق، ما با تمام این کشورها در رایزنی هستیم و نشست بسیار مهمی که اخیراً با حضور دبیر شورای عالی امنیت ملی کشورمان و نمایندگان پاکستان، عربستان سعودی و ترکیه برگزار شد، بر محور امنیت منطقه‌ای و چگونگی حفظ امنیت بدون حضور قدرت‌های خارجی متمرکز بود. این باید توسعه پیدا کند و هر زمان که با کشورهای همسایه به‌ویژه در حوزه خلیج فارس گفت‌وگو می‌کنیم، یکی از محورهای اصلی همین موضوع است. امیدوارم در روزی نه‌چندان دور بتوانیم سازوکاری برای تأمین امنیت منطقه از طریق ظرفیت‌های این کشورها ایجاد کنیم و این پذیرش به صورت عام ایجاد شده است.
غریب‌آبادی درباره پیگیری حقوقی تجاوزات نظامی آمریکا و رژیم صهیونیستی علیه ایران نیز گفت: در حوزه حقوق بین‌الملل، مهم‌ترین موضوع در حال حاضر، پیگیری حقوقی و قضایی پرونده جنگ‌های ۱۲ روزه و ۴۰ روزه است ازجمله خساراتی که متوجه ما کردند، از جمله شهادت مردم عادی، فرماندهان نیروهای مسلح و امام شهیدمان. پرونده‌های مختلفی در حال تشکیل است.
وی افزود: در چند حوزه، اقدامات خوبی انجام شده است. اول، در سطح محاکم ملی و داخلی، پرونده‌های مختلفی تشکیل شده و قوه قضاییه نیز اقدامات بسیار خوبی انجام داده است. در حوزه پرونده‌های کیفری، در جریان جنگ ۱۲ روزه ۲۲۶ پرونده و در جنگ ۴۰ روزه ۳۸۶ پرونده تشکیل شده است. کیفرخواست دو پرونده مهم، مربوط به شهادت مقام معظم رهبری و دانش‌آموزان بی‌گناه مدرسه شجره طیبه میناب، صادر شده است.
غریب‌آبادی افزود: در حوزه بین‌المللی نیز موضوعاتی از جمله پیگیری در دیوان بین‌المللی دادگستری، اساسنامه آژانس بین‌المللی انرژی اتمی در ارتباط با حمله به تأسیسات هسته‌ای و پیگیری حملات به فرودگاه‌ها و تحریم‌های هوایی بر اساس کنوانسیون شیکاگو و از طریق ایکائو در دستور کار قرار دارد. در این زمینه، دو یادداشت صادر کرده‌ایم. همچنین دو پرونده مربوط به جنگ‌های ۱۲ روزه و ۴۰ روزه را با همکاری مرکز حقوق بین‌المللی ریاست‌جمهوری در دیوان داوری دعاوی ایران و آمریکا به ثبت رسانده‌ایم. شمار زیادی از شاکیان و قربانیان نیز اعلام آمادگی کرده‌اند که بر اساس اصل صلاحیت جهانی، در کشورهای مختلف شکایت کنند و ما نیز از این افراد حمایت خواهیم کرد.
معاون وزیر خارجه تاکید کرد: اکنون مهم‌ترین موضوع و پرونده ما، پیگیری حقوقی ـ قضایی جنگ و خسارات جنگ و جنایت‌های ارتکابی آمریکا و رژیم صهیونیستی است.
این دیپلمات ارشد ایرانی افزود: بنابراین نمی‌توانید در میز دیپلماسی به آمریکا اعتماد داشته باشید. یک بار جنگ دوازده‌روزه را شاهد هستیم که پیش از آن مذاکراتی انجام می‌شد. جنگ چهل‌روزه را نیز شاهد هستیم که پیش از آن هم مذاکرات در جریان بود. همچنین مذاکرات اسلام‌آباد و تفاهم اسلام‌آباد را داریم؛ همان تفاهم منعقد شد و حداکثر دو هفته دوام آورد.
وی درباره طرح ایران برای بازگشایی تنگه هرمز افزود: آمریکا باید اقدامات عملی را برای این‌ها انجام دهد. این‌ها زمان‌بر نیست که بخواهید بگویید موضوعاتی است که بسیار زمان‌بر است. طرح ایران آن موقع هفت‌روزه بود. بعد در طول این حدوداً دو ماه گذشته، رایزنی‌های مختلفی با واسطه‌ها، به‌ویژه قطر و پاکستان، انجام شد؛ چه با آمدن به تهران و چه با حضور هیئت‌های ما در کشورهای ثالث و صحبت با این میانجی‌ها.
غریب‌آبادی تصریح کرد: این طرح تا دو روز کاهش پیدا کرد و کوتاه‌تر شد، به این معنا که این اقدامات می‌تواند ظرف دو روز انجام شود و منجر به باز شدن تنگه هرمز شود. این الان روی میز است.
وی تاکید کرد: جمهوری اسلامی ایران آن کاری که باید انجام می‌داد یعنی به‌رغم تمام بدعهدی‌ها، تعهد خودش را نسبت به حوزه دیپلماتیک نشان داد. این الان روی میز است، یعنی اگر قرار است یک اقدام عملی صورت بگیرد، این اقدام دیگر باید از سوی طرف آمریکایی پاسخ داده شود.
غریب‌آبادی در ادامه تأکید کرد: صورت مسئله کاملاً مشخص است. آمریکا باید یک سری اقدامات را انجام دهد. حالا توالی این اقدامات را می‌شود بحث کرد که در طول دو روز، سه روز، پنج روز یا حتی هفت روز، یعنی در واقع شما از یک فاصله دو روزه تا هفت روزه دارید و می‌توانید بحث کنید که کدام اقدام در کدام روز انجام شود. اما یک چیز قابل بحث نیست و آن، این است که هیچ‌کدام از این الزامات نمی‌تواند حذف شود. این نکته کلیدی است.
وی در پاسخ به این پرسش که «آمریکایی‌ها نسبت به پیشنهاد هنوز پاسخ رسمی نداده‌اند؟» گفت: ما هنوز فاصله داریم تا بخواهیم بنشینیم و این متن را نهایی کنیم.
وی درباره این فاصله‌ها گفت: نسبت به اجرای برخی از این‌ها در همین دو روز یا در آن طرح هفت‌روزه، آمریکا نظراتی دارد و در نهایت می‌خواهد اجرای برخی از این‌ها را به زمان‌های دیگری موکول کند.
غریب‌آبادی با تاکید بر اینکه «این موارد عملیاتی نیست»، درباره چرایی این موضوع گفت: هر کدام از موضوعات (مدنظر ایران) اگر الان اجرا نشود، ضرورتاً تفاهمی نمی‌تواند شکل بگیرد و مشکل ایجاد می‌شود. اگر هم شکل بگیرد، این تفاهم، تفاهمی ناپایدار خواهد بود.
وی تاکید کرد: ما جنگ را آغاز نکردیم. جمهوری اسلامی ایران جنگ‌طلب نبوده است. ما از خودمان دفاع کردیم و همواره در حال دفاع از خودمان بوده‌ایم. اگر قرار است کشوری اعتماد کشور دیگر را جلب کند، این ما نیستیم که بخواهیم هزینه بیشتری بپردازیم و بخواهیم اعتماد آمریکا را به خودمان جلب کنیم. این آمریکاست که باید اعتماد جمهوری اسلامی ایران را جلب کند، البته اگر خواهان حل و فصل دیپلماتیک موضوع است.
غریب‌آبادی در ادامه صحبت های در این برنامه تصریح کرد: ما همچنان در وضعیت جنگی هستیم. ما در وضعیت نه جنگ و نه صلح نیستیم.
وی با اشاره به اقدامات تجاوزکارانه آمریکا گفت: هر روز گاهی اوقات برخی اقدامات ایذایی و عملیات‌های نظامی از سوی آمریکا علیه منافع ما انجام می‌شود. اگر ما این را وضعیت نه جنگ و نه صلح تلقی کنیم، هر طرفی که اقدام اولیه را انجام دهد، این به نوعی اقدام تجاوز نظامی محسوب می‌شود. اما از لحاظ حقوقی، اگر وضعیت جنگی تلقی شود که همین هم هست، اقدامات جمهوری اسلامی ایران در هر زمانی، تا زمانی که این جنگ به صورت دائمی خاتمه پیدا کند، اقدام به دفاع مشروع است.
معاون وزیر خارجه ایران تاکید کرد: ما در واقع منتظر نیستیم که هر وقت مثلاً یک پایگاه ما را زد یا به یک منافع ما حمله کرد، ما به آن پاسخ دهیم؛ چراکه هنوز شرایط، شرایط جنگی است. شرایط جنگی الزامات خاص خودش را دارد. اگر آمریکا فکر می‌کند که از این طریق می‌تواند به نتیجه برسد، مسیر را آزمایش کرده است؛ هم در جنگ ۱۲ روزه و هم در جنگ ۴۰ روزه.
غریب‌آبادی در ادامه و درباره ادعای آمریکایی‌ها درباره محاصره ایران گفت: در حوزه زمینی، ما الان مرزهایمان با عراق، ترکیه و پاکستان برقرار است. در حوزه شمالی نیز با ترکمنستان، ارمنستان و آذربایجان این مرزها برقرار است. گاهی اوقات در یک یا دو نقطه مرزی مشکلات فنی پیش می‌آید، مرزی بسته می‌شود و بعد این مشکل رفع می‌شود و شرایط به وضعیت عادی خودش برمی‌گردد. ما با تمام این‌ها در سطح بالا در تعامل هستیم.
وی افزود: در حوزه هوایی هم این‌چنین است. پروازهای ما الان به عراق و به ترکیه برقرار است. برخی محدودیت‌ها ایجاد شده است؛ مثلاً ما الان به بغداد پروازی نداریم، اما پرواز به نجف برقرار است. در حاشیه خزر نیز ما به یکی از کشورها پرواز داریم. آمریکایی‌ها در حوزه پروازها را هم نتوانستند موفق شوند.
معاون وزیر خارجه ایران با تاکید بر این موضوع که «ظرفیت پروازی برای مسافران باز است»، گفت: جمهوری اسلامی ایران ظرفیت‌ها و ارتباطات غنی و همسایگان بسیاری دارد. این اصل وابستگی متقابل بین ما و همسایگان ایجاد شده است.
وی افزود: ایران ونزوئلا نیست که شما رئیس‌جمهورش را بردارید و ببرید و این کشور کاملاً وادار به تسلیم شود. ایران که کوبا نیست که شما بیایید آن را کاملا محاصره اقتصادی کنید و هیچ ورود و خروجی از آنجا نباشد. ایران، ایرانِ جمهوری اسلامی ایران است. ما تجربه غنی داریم.
غریب‌آبادی با تاکید بر اینکه آمریکایی‌ها «نه در محاصره زمینی و نه در بحث محاصره هوایی توفیقی نداشتند»، تاکید کرد: ما یک دیپلماسی قوی در دولت و وزارت خارجه پیش گرفتیم. ما با تمام همسایگانمان در سطوح مختلف، از سطح رئیس‌جمهور تا وزیر خارجه و وزرای تخصصی در دولت، در ارتباط هستیم..
غریب‌آبادی درباره شروط ایران برای بازگشایی تنگه هرمز نیز گفت: آن نکات کلیدی که برای جمهوری اسلامی ایران مطرح بود، مانند خاتمه دائمی جنگ در تمامی جبهه‌ها، نکته کلیدی و اساسی است. بحث محاصره اقتصادی که آمریکا وضع کرده، بحث پول‌های بلوکه‌شده ایران است، و بحث رفع برخی از تحریم‌ها، از جمله در حوزه نفتی و موضوعات دیگر مطرح است.
وی افزود: آمریکا یک سری تحریم‌های جدیدی را هم بعد از اینکه تعهدات خودش ذیل یادداشت تفاهم اسلام‌آباد را کنار گذاشت و آن تفاهم را به صورت کامل ملغی کرد، وضع کرد.
معاون وزیر خارجه گفت: تکلیف این‌ها هم باید مشخص شود؛ یعنی نمی‌تواند این‌ها به عنوان یک ابزار جدید در دست آمریکا باقی بماند که دوباره ما مذاکره کنیم تا این تحریم‌های جدید را رفع کنیم. باید این‌ها هم بخشی از اقدامات اجرایی آمریکا باشد و آمریکا این تحریم‌ها را هم باید کنار بگذارد. تجهیزات و نیروهای نظامی جدیدی که آمریکا به منطقه اضافه کرد، مسائلی است که باید تکلیف آن مشخص شود، یعنی آمریکا باید اقدامات عملی را برای این‌ها انجام دهد. این‌ها هم زمان‌بر نیست که بخواهید بگویید موضوعاتی است که بسیار زمان‌بر است.
غریب‌آبادی در ادامه این گفت‌وگو و با انتقاد از مواضع «رافائل گروسی» مدیرکل آژانس بین‌المللی انرژی اتمی در قبال ایران گفت: او حداقل وظیفه خودش را انجام نداد. اما ما در موارد مشابه ازجمله اوکراین شاهدیم که از واژه‌های محکومیت استفاده کرده است؛ چرا این حملات علیه تجهیزات اتمی ایران را محکوم نکرد؟ آن هم تأسیساتی که تمام پرسنل آن‌ها در تاسیسات ایران در حال کار بودند و کوچکترین انحرافی هم مشاهده نکردند.
وی افزود: این مدیرکل الان چگونه می‌تواند بیاید ادعا کند که «من هیچ دسترسی به تأسیسات اتمی ندارم»؟ او به کدام تأسیسات دسترسی ندارد؟ تأسیساتی که آمریکا به آن‌ها حمله کرده است. یعنی شما می‌خواهید ببینید چقدر ما دچار تخریب شدیم؟ سلاح‌های آمریکا که در واقع تجهیزات هسته‌ای ما را مورد هدف قرار داده‌اند، چقدر قدرت داشته‌اند که سلاحی طراحی کنند تا با یک قدرت جدید همان تأسیسات، تأسیسات جدید و مشابه دیگری را مورد هدف قرار دهند؟ هدف آژانس همین باید باشد.
غریب‌آبادی در ادامه گفت: الان در این شرایط، مدیرکل آژانس نباید تقاضای دسترسی کند؛ نباید اظهارات سیاسی کند که «من هیچ اطلاعاتی راجع به مواد با غنای بالای ایران ندارم، من هیچ اطلاعاتی راجع به تأسیسات مورد حمله واقع‌شده ایران ندارم».
معاون وزیر خارجه ایران خطاب به گروسی گفت: شما کوچکترین وظیفه خودتان را انجام ندادید و مادامی که این وضعیت هم حل و فصل نشود، بدیهی و طبیعی است که جمهوری اسلامی ایران نمی‌تواند دسترسی‌های آژانس را برقرار کند.
وی افزود: ما مورد حمله واقع شدیم؛ امنیت ملی و منافع ملی ما به مخاطره افتاد. از این منظر، سیاست ما با آژانس همین سیاستی است که الان هست؛ یعنی در واقع مادامی که این وضعیت به صورت دائمی حل و فصل نشود و بحث جنگ خاتمه پیدا نکند، یک تفاهم دیپلماتیک برقرار نشود و آمریکا تعهدات خودش را انجام ندهد، طبیعتاً در حوزه هسته‌ای ما نمی‌توانیم دسترسی‌های آژانس را برقرار کنیم..
غریب‌آبادی درباره موضوع پیمان منع گسترش سلاح‌های هسته‌ای، «ان‌پی‌تی» نیز گفت: این روزها می‌بینم که مباحثی درباره ان‌پی‌تی در محافل مختلف مطرح است. جمهوری اسلامی ایران همچنان عضو ان‌پی‌تی است. داستان این موضوع در واقع جداست؛ هر تصمیمی که در واقع نظام راجع به ان‌پی‌تی بگیرد، آن تصمیم، تصمیم نظام جمهوری اسلامی ایران می‌شود. ما الان عضو ان‌پی‌تی هستیم. آژانس می‌گوید چون شما عضو هستید، تعهداتی دارید. ما می‌گوییم ما عضو هستیم، اما تعهدات، تعهدات متقابل است؛ شما تعهدات در برابر ایران را انجام ندادید. ما الان چگونه می‌توانیم دسترسی شما را به تأسیساتی که آمریکا مورد هدف قرار داده برقرار کنیم؟ این یک کار غیرممکنی است. این آژانس ثابت کرده که کاملاً یک آژانس سیاسی است.
وی در ادامه و با تاکید بر اینکه طرح جدید آمریکا موسوم به «دروازه آهنین» نیز به نتیجه نخواهد رسید، گفت: تحریم‌های اقتصادی را آمریکا از ابتدای انقلاب علیه جمهوری اسلامی ایران آزمایش کرده است؛ تحریم اقتصادی چیز جدیدی نیست. نام این‌ها عوض می‌شود، ولی همان سیاست‌های شکست‌خورده قبلی است.
معاون وزارت خارجه افزود: خود ترامپ در دور اول ریاست جمهوری، سیاست فشار حداکثری را علیه جمهوری اسلامی ایران اعمال کرد. آن به کجا رسید؟ چه جوابی گرفت؟ هیچ جوابی نگرفت. درست است که تحریم‌ها آثار دارد و بر زندگی مردم تأثیر می‌گذارد اما خساراتی که از این شرایط بر اقتصاد جهانی، بر بازارهای انرژی جهانی، بر بازارهای مالی و بر خود آمریکا تحمیل می‌شود، بسیار سنگین‌تر از آن فشاری است که علیه جمهوری اسلامی ایران وارد می‌کند. همین سیاست «طرد اقتصادی» هم همین است.
غریب‌آبادی گفت: گر خاطرتان باشد، وزیر خزانه‌داری آمریکا گفته بود که «در دو هفته، ما تکلیف جمهوری اسلامی ایران را با همین بسته تحریمی جدید تحت عنوان موسوم به طرد اقتصادی تعیین تکلیف می‌کنیم و بساط را جمع می‌کنیم». الان چندین هفته گذشته است؛ اتفاقاً بساط سیاسی خودشان در آمریکا جمع و جور شد. خوب، این سیاست‌ها نتیجه عکس داد. یا الان مجددا این بسته طرد اقتصادی‌شان جواب نگرفت و در آن دو هفته و حتی فراتر از دو هفته، آمدند باز یک برنامه عملیاتی موسوم به «دروازه آهنین» را در واقع مطرح کردند برای کنترل در واقع حمل‌ونقل و کریدورهای ما در شمال و در حوزه در واقع آسیای مرکزی و همچنین حوزه خزر. این هم به نتیجه نخواهد رسید.
وی در ادامه گفت: در خود آمریکا و جامعه آمریکا همچنان بزرگ‌ترین نگرانی‌شان افزایش قیمت سوخت است. بر اساس نظرسنجی‌ها، ۷۳ درصد مردم آمریکا گفته‌اند مهم‌ترین نگرانی‌شان در طول جنگ با ایران گرانی حامل‌های انرژی است. معاون رئیس‌جمهور آمریکا گفت مهم‌ترین دلیل شکست جمهوری‌خواهان جنگ با ایران و بحث سیاست‌های حمایتی از اسرائیل است.
غریب‌آبادی در ادامه در بخشی دیکر از صحبت های خود در این گفت وگوی تلویزیونی گفت: ما در نشستی که با آقای رئیس‌جمهور در نشست تغییرات اقلیمی در ترکیه بودیم، یک از روسای جمهور کشورها که اسمش را اینجا مایل نیستم ببرم، که اصلاً باورتان نمی‌شود اگر اسم این کشور را بشنوید، گفت به خاطر بستن تنگه هرمز، برای مردمشان سیستم یارانه تعریف کردند.
وی افزود: این کشور ۱۰ میلیارد دلار تعریف کرده که به مردمشان یارانه بدهند تا عوارض ناشی از بستن تنگه را فقط برای اقتصاد یک کشور جبران کنند؛ آن هم در یک حوزه، در حوزه کود شیمیایی. بخش اعظم کود شیمیایی از تنگه هرمز عبور می‌کند و به خاطر بستن تنگه هرمز این محموله‌ها نمی‌تواند عبور کند و به کشورهای مقصد برسد. قیمت کود شیمیایی در تمامی کشورهایی که وابسته به کود شیمیایی وارداتی از اینجا بودند، بسیار بالا رفته است.
معاون حقوقی وزارت امور خارجه در بخش دیگری از این گفت‌وگو با بیان اینکه «در ارتباط با کشورهای ساحلی دریای خزر، ایران و روسیه سیاست مشترکی دارند»، گفت: پنج کشور ساحلی خزر، کنوانسیونی به نام «کنوانسیون رژیم حقوقی دریای خزر» دارند. این کنوانسیون هنوز به‌طور کامل وارد مرحله اجرا نشده و جمهوری اسلامی ایران نیز آن را امضا کرده، اما به تصویب مجلس نرسانده است. یکی از موضوعات و مفاد مهم این کنوانسیون آن است که کشورهای ساحلی نباید اجازه دهند پای کشورهای بیگانه به دریای خزر باز شود.
وی افزود: درست است که این کنوانسیون هنوز لازم‌الاجرا نشده است، اما کشورهای دیگری که آن را تصویب کرده‌اند، نباید اقداماتی مغایر با روح و مفاد آن انجام دهند. همین مسئله به‌نوعی برای آن کشورها تعهد ایجاد می‌کند. من در گفت‌وگو با سفیر روسیه نیز این موضوع را مطرح کرده‌ام. روس‌ها هم به‌طور کامل با باز شدن پای بیگانه در دریای خزر مخالف هستند، از جمله اینکه آمریکا بخواهد با کمک کشورهای ساحلی، سیاست‌های اقتصادی خود را علیه ایران پیش ببرد. البته اعتقاد ما این است که این موضوع می‌تواند بهانه‌ای برای آمریکا باشد تا نفوذ خود را در حوزه خزر بیشتر کند.
معاون وزیر خارجه ایران با بیان اینکه «ما این هشدارها را به کشورهای ساحلی دریای خزر منتقل کرده‌ایم»، گفت: وزیر امور خارجه نیز پیامی برای همتایان خود در کشورهای ساحلی خزر ارسال کرده و این مسائل را باز کرده‌ایم. بنابراین، ما همچنان با این کشورها در تماس هستیم و هشدارهای لازم را مطرح می‌کنیم. تأکید ما این است که دریای خزر حوزه حضور کشورهای بیگانه نیست، بلکه حوزه امنیتی، دفاعی، نظامی، اقتصادی، تجاری و زیست‌محیطی کشورهای ساحلی آن است. امیدواریم آمریکا نتواند از طریق این کشورها، سیاست‌های تحریمی خود علیه ایران را پیش ببرد.
وی درباره نقش میانجی‌ها میان ایران و آمریکا نیز گفت: قطری‌ها در این خصوص فعال هستند. پاکستان هم هست. اما تماس‌های بیشتری میان ایران و قطر انجام می‌شود. قطری‌ها در تماس هستند تا ببینند چگونه می‌توان زمینه لازم را برای دستیابی به تفاهم فراهم کرد. قطری‌ها هم با جمهوری اسلامی ایران و هم با طرف آمریکایی در تماس هستند.
معاون وزیر خارجه ایران همچنین گفت: در پی دو جنگ و به‌ویژه جنگ ۴۰ روزه که ابعاد منطقه‌ای پیدا کرد، قریب به اتفاق کشورهای منطقه به این نتیجه رسیدند که امنیت منطقه یک مسئله درون‌زاست و امنیت نمی‌تواند وابسته به قدرت‌های بیرونی باشد.
وی افزود: عموم کشورهای حاشیه جنوبی خلیج فارس میزبان پایگاه نظامی آمریکا بودند و هزینه‌های برخی از این پایگاه‌ها را خودشان پرداخت می‌کنند اما اکنون به این موضوع پی برده‌اند که حضور نظامی خارجی ضرورتاً امنیت برای این کشورها و منطقه به بار نمی‌آورد.
معاون حقوقی وزارت امور خارجه افزود: همه کشورهای منطقه به تنگه هرمز برای صادرات نفت و محصولات شیمیایی و واردات کالاهای پتروشیمی و محصولات دیگر وابسته هستند. در این طریق، ما با تمام این کشورها در رایزنی هستیم و نشست بسیار مهمی که اخیراً با حضور دبیر شورای عالی امنیت ملی کشورمان و نمایندگان پاکستان، عربستان سعودی و ترکیه برگزار شد، بر محور امنیت منطقه‌ای و چگونگی حفظ امنیت بدون حضور قدرت‌های خارجی متمرکز بود. این باید توسعه پیدا کند و هر زمان که با کشورهای همسایه به‌ویژه در حوزه خلیج فارس گفت‌وگو می‌کنیم، یکی از محورهای اصلی همین موضوع است. امیدوارم در روزی نه‌چندان دور بتوانیم سازوکاری برای تأمین امنیت منطقه از طریق ظرفیت‌های این کشورها ایجاد کنیم و این پذیرش به صورت عام ایجاد شده است.
غریب‌آبادی درباره پیگیری حقوقی تجاوزات نظامی آمریکا و رژیم صهیونیستی علیه ایران نیز گفت: در حوزه حقوق بین‌الملل، مهم‌ترین موضوع در حال حاضر، پیگیری حقوقی و قضایی پرونده جنگ‌های ۱۲ روزه و ۴۰ روزه است ازجمله خساراتی که متوجه ما کردند، از جمله شهادت مردم عادی، فرماندهان نیروهای مسلح و امام شهیدمان. پرونده‌های مختلفی در حال تشکیل است.
وی افزود: در چند حوزه، اقدامات خوبی انجام شده است. اول، در سطح محاکم ملی و داخلی، پرونده‌های مختلفی تشکیل شده و قوه قضاییه نیز اقدامات بسیار خوبی انجام داده است. در حوزه پرونده‌های کیفری، در جریان جنگ ۱۲ روزه ۲۲۶ پرونده و در جنگ ۴۰ روزه ۳۸۶ پرونده تشکیل شده است. کیفرخواست دو پرونده مهم، مربوط به شهادت مقام معظم رهبری و دانش‌آموزان بی‌گناه مدرسه شجره طیبه میناب، صادر شده است.
غریب‌آبادی افزود: در حوزه بین‌المللی نیز موضوعاتی از جمله پیگیری در دیوان بین‌المللی دادگستری، اساسنامه آژانس بین‌المللی انرژی اتمی در ارتباط با حمله به تأسیسات هسته‌ای و پیگیری حملات به فرودگاه‌ها و تحریم‌های هوایی بر اساس کنوانسیون شیکاگو و از طریق ایکائو در دستور کار قرار دارد. در این زمینه، دو یادداشت صادر کرده‌ایم. همچنین دو پرونده مربوط به جنگ‌های ۱۲ روزه و ۴۰ روزه را با همکاری مرکز حقوق بین‌المللی ریاست‌جمهوری در دیوان داوری دعاوی ایران و آمریکا به ثبت رسانده‌ایم. شمار زیادی از شاکیان و قربانیان نیز اعلام آمادگی کرده‌اند که بر اساس اصل صلاحیت جهانی، در کشورهای مختلف شکایت کنند و ما نیز از این افراد حمایت خواهیم کرد.
معاون وزیر خارجه تاکید کرد: اکنون مهم‌ترین موضوع و پرونده ما، پیگیری حقوقی ـ قضایی جنگ و خسارات جنگ و جنایت‌های ارتکابی آمریکا و رژیم صهیونیستی است.
- نویسنده :
- منبع :
https://19dey.com/news/108237
